Spel ‘het deugdenparadijs’

                     
                                                                                                   A.Vissers 1.9.2019

         Voorwoord    

I. Deugden en ondeugden
II. Indeling deugden voor paradijsspel
III. Het ontwerpen van het spel
IV. Spelalternatieven
V. Een experiment

Voorwoord
We hebben ons enige tijd bezig gehouden met het verschijnsel deugd. De bedoeling van onze activiteiten is om meer deugdzaam gedrag aan te kweken, bij onszelf en bij anderen. Onze huidige instrumenten daarvoor zijn een website onder de naam ‘deugd.net’ en een Twitter-account met de titel ‘deugwel’. We zijn niet ontevreden over de resultaten van deze activiteiten, maar er is ruimte om bekendheid en gebruik van beide sociale media te vergroten en deugdzaam gedrag verder te stimuleren.
De vraag komt dan ook steeds weer op hoe je deugdzaam gedrag kunt aankweken en bevorderen. Natuurlijk gebeurt dat al in het gezin en op de scholen, in variabele mate. Vroeger hadden de religies daar een aanzienlijke invloed op, vooral de katholieke godsdienst die via evangelie, preek, onderwijs, biecht en andere liturgie veel aandacht aan deugdzaam gedrag besteedde. Vanwege de ontkerkelijking en de secularisatie is deze bron van deugdpromotie aanzienlijk opgedroogd. Verder zijn er natuurlijk de literatuur, de media, vermaak en rolmodellen die een steentje bijdragen aan karakter- en deugdvorming. Wat vermaak betreft is het vermeldenswaard dat uit een onderzoek naar deugden door de Universiteit van Groningen is gebleken dat populaire muziek belangrijke idealistische normen en gedrag weerspiegelen. Ook zijn er speciale deugdopvoedingsprogramma’s zoals het Canadese Virtues project, waarvan de Nederlandse en Belgische varianten wekelijks een deugd promoten voor de jeugd. Het zijn verder vooral Engelstalige instanties die zich hier mee bezighouden via de social media (www.characterducation; http://charactercounts.org/sixpillars).com. In de Verenigde Staten zijn er scholengemeenschappen die veel aandacht aan karaktervorming besteden, zoals ‘character.org’. Deze organiseert ook jaarlijkse conferenties en heeft een uitgewerkt programma voor scholen onder de titel ‘The Eleven Principles.’ Zevenentachtig scholen en drie districten zijn hiervoor gecertificeerd.
In Nederland is er een programma voor de scholen onder de titel ‘De Vreedzame School’. Het biedt een compleet programma voor basisscholen voor sociale competentie en democratisch burgerschap. Het beschouwt de klas en de school als een leefgemeenschap, waarin kinderen zich gehoord en gezien voelen, een stem krijgen, en waarin kinderen leren om samen beslissingen te nemen en conflicten op te lossen. Kinderen voelen zich verantwoordelijk voor elkaar en voor de gemeenschap en staan open voor de verschillen tussen mensen. Het curriculum van de ‘Vreedzame School’ bevat belangrijke deugdelementen en heeft gelijkenissen met ‘character.org’. Inmiddels zijn 1000 basisscholen in Nederland ‘vreedzaam’ en dit aantal blijft toenemen. Er is een apart programma voor peuterspeelzalen. Voor het speciaal onderwijs is er een aparte lessenserie. Inmiddels is er ook een versie voor het voortgezet onderwijs, met name: ‘Democratie kun je leren!’
Nederland vormt ook een tak van het UNESCO scholen project, waarvan een vijftigtal scholen lid zijn. Deze scholen geven speciale aandacht aan de vier Unesco thema’s: vrede en mensenrechten, intercultureel leren, duurzame ontwikkeling en wereldburgerschap.
We willen graag duidelijk maken dat onze ambitie om deugdzaam gedrag te versterken geen aanklacht inhoudt tegen de huidige status van moreel gedrag van jeugd en volwassenen. Rekening houdend met de potenties van de mens om zowel goed als slecht te doen en gezien het historische verleden is er veel rechtvaardiging om het huidige morele niveau in Europa positief te waarderen. Niettemin is er ruimte voor verbetering: de evolutie naar een paradijs van liefdevolle vriendelijkheid biedt nog volop mogelijkheden!
Nieuwe aanpak
Om onze deugdvormingsactiviteiten een nieuwe impuls te geven denken we dat het wenselijk is, met handhaving van bestaande programma’s, nieuwe methoden te ontwikkelen.
De technische ontwikkelingen in de sector communicatie brengen nieuwe handvatten om met deugdvorming om te gaan. Tegelijkertijd hebben de gedragswetenschappen ook vorderingen gemaakt, onder meer op het gebied van de neurofysica en de psychologie.
Zo kwam ik onlangs het werk van Jane McGonigal, ‘Superbetter’, tegen dat gebruik maakt van recente ontwikkelingen voor de oplossing van persoonlijke problemen en ambities. De methode is gebaseerd op ‘gamification’. Die maakt gebruik van technieken in de gamewereld en past die toe op het dagelijks leven. McGonigal heeft daarvoor een website opgezet die door zo’n 400.000 mensen geraadpleegd wordt en opzienbarende resultaten produceert in het oplossen van ernstige persoonlijke problemen of het verbeteren van gedrag. In wezen gaat het om de benodigde motivatie te genereren en die door aantrekkelijke presentaties in stand te houden om stap voor stap de beoogde problemen op te lossen of andere doeleinden te bereiken. Voor details zie onder ‘gamification

I. Deugden en ondeugden

Wat is Goed en wat is Kwaad ? Als je zegt dat de mens goed is of dat hij slecht is, je hebt gelijk: we zijn het allebei en een mengsel van die twee. In variabele proporties, over tijd en ruimte. Voor het kwaad is moeilijk een definitie te vinden zegt Susan Neiman, een bekende Amerikaans-Duitse filosofe, de definities zijn of te algemeen of te beperkt.
Volgens de christelijke overlevering zijn we sinds de ‘zondeval’ in het aards paradijs geneigd tot het Kwade. Er zijn meer optimistische filosofieën, zoals de Chinese en de Griekse, die zeggen dat de mens geneigd is tot het Goede.
Wat zijn de determinanten van ons gedrag? Behoeftevervulling volgens Maslov. Ons gedrag wordt volgens hem in overwegende mate gestuurd door onze behoeften. Onder aan de basis staan de lichamelijke behoeften, zoals eten, drinken, slaap en voortplanting. Vervolgens komt de behoefte aan veiligheid en zekerheid. Als derde krijg je de behoefte aan sociaal contact. De vierde, en op één na laatste, behoefte is die van waardering en erkenning. Bovenaan staat de behoefte aan transcendentie en zelfontplooiing. Volgens Maslov moet gewoonlijk eerst aan een lagere behoefte voldaan worden alvorens men aan de hogere toe komt. Terwijl deze piramidale behoeften ons gedrag in belangrijke mate verklaren, zijn er tegelijkertijd individuele en unieke omstandigheden die het persoonlijke gedrag beïnvloeden, zoals aangeboren eigenschappen, karakter, motivatie, goede wil, omgeving, macht, cultuur, (verlicht) eigenbelang, rechten en plichten, beloning en straf. Verder bij opvoeding tot uitblinken: ambitie, zelfwerkzaamheid en doorzettingsvermogen; bij deugdethiek: altruïsme en zelfverwezenlijking.
Ondanks de beperkte populariteit van ‘waarden en normen’ is er algemene ambitie om uit te munten in studie, sport en beroep. Trainingscursussen en faciliteiten voor zelfverbetering zijn er legio. Mogelijk reflecteert dit een verschuiving in de cultuur, van het religieuze naar het wereldlijke, van de kerk naar beroep en vrije tijd. De kwaliteiten die ontwikkeld worden door superieure sports- en arbeidsactiviteiten en de ermee gepaard gaande houdingen en vormingsprocessen kunnen tevens van nut zijn in het dagelijks leven daarbuiten.
Onze belangstelling gaat uit naar beter gedrag, meer praktisch gericht dan theoretisch. In de deugdethiek in het bijzonder om hoogwaardig, uitmuntend gedrag. De oorsprong is minder belangrijk; het kan van kant van de traditionele klassieke en christelijke deugden komen, van de positieve psychologie, van de passie voor perfectie en uitblinken of van sportieve wedijver.

Deugden

Er zijn diverse definities van deugden. Volgens MacIntyre, gerenommeerd deugd-deskundige, presenteren Homerus, Sophocles, Aristoteles, het Nieuwe Testament en Middeleeuwse denkers verschillende en onverenigbare lijsten van deugden; ze geven die ook een verschillende volgorde van belangrijkheid en ze hebben verschillende, onverzoenbare deugdtheorieën. Deugden hebben in de verschillende systemen en over de tijd variabele betekenissen, er is overlap vanwege abstractie en sommige vermeende deugden zijn eerder goede gewoonten dan deugden.

Aristoteles, de Vader van de deugdleer, zegt dat een deugd het midden is tussen twee ondeugden. En veel deugdtheoretici na hem zijn het daar mee eens. Er zou maar één manier bestaan om deugdzaam en vele manieren om ondeugdzaam te handelen. Aristoteles zelf evenwel waarschuwde er voor om de praktische wijsheid puur wiskundig te willen bedrijven. De juiste maat is geen vastgesteld minimum of maximum, maar afhankelijk van omstandigheden, van het wat, waarom, waar, wanneer, voor wie, hoe en waarmee.
Van Wensveen en Dane poneren de stelling dat om voor een karaktereigenschap een deugd te zijn, de vier kardinale deugden moed, maat, verstandigheid en rechtvaardigheid op de een of andere manier terug te vinden moeten zijn. Deugden, zo zeggen zij, zijn niet los verkrijgbaar, maar krijgen hun ware betekenis pas in een omvattend verhaal over het goede mens zijn. Wie echt deugt, leeft vanuit liefde voor wat goed, mooi en waar is. Dit is volgens hen ook een kernpunt van de klassieke deugdenleer.
Deugden zijn karaktertrekken waarin men uitmunt. Deugdzaam gedrag is een belangeloze oriëntatie op het goede en de deugd is haar eigen beloning. Deugden zijn niet aangeboren maar zijn goede houdingen en gewoontes, een tweede natuur geworden dank zij voortdurende oefening. Deugdethiek is een ethiek van opvoeding, zelfverwerkelijking en levenskunst, waarbij het voorbeeld een centrale rol speelt. Deugden zijn positieve verbindingen tussen waarden en normen. De kern van de deugd ligt in de goede wil. Deugdethiek probeert onze passies zo te vormen dat we als het ware vanzelf het goede willen en nastreven ter vervolmaking van onze persoon.
Voor een speurtocht naar een authentiek en zinvol leven zijn deugden vaak een ontdekking. Ze passen bij het moderne levensgevoel zelf verantwoordelijk te zijn voor vrije, ethische keuzes. Deugden zijn minder betuttelend dan normen en plichten en geven meer houvast dan abstracte waarden. Echte deugden zijn authentiek en duurzaam. Men kan ze een leven lang cultiveren en sommige zijn onmisbaar voor duurzame relaties en levensstijl. Deugden horen bij de identiteit van een persoon en verbinden hoofd met hart en hand(el)en. De deugd schenkt aandacht aan emoties; die vormen het materiaal dat gevormd en bewerkt moet worden voor een optimale levenshouding. Wat Aristoteles al 25 eeuwen geleden beweerde wordt nu herontdekt: deugden zijn een belangrijk element van onze levenskunst.
Mensen zijn, moreel gesproken, wisselvallige wezens. Ze kunnen over een langere periode hun morele gedrag ontwikkelen, van minder deugdzaam naar deugdzaam en omgekeerd. De bedoeling van het paradijsspel is te helpen verbetering tot stand te brengen.
Volgens filosofen zijn er slechts enkele morele fenomenen die absoluut goed zijn: de Goede Wil (Kant), de deugd van Liefde en de deugd van Rechtvaardigheid. De Goede Wil van Kant vraagt uitwerking via het principe van de categorische imperatief en de methoden van universaliseerbaarheid en omkeerbaarheid.

Seligman en Peterson zijn de eersten die een wetenschappelijke classificatie van de deugden hebben opgezet in het begin van deze eeuw. (Values in Action, VIA; zie hun Character Strengths and Virtues). Wij volgen hun systeem in dit spel).
Peterson en Seligman onderscheiden de componenten van goed karakter op drie niveaus van abstractie: de deugden als het meest abstracte niveau, vervolgens karaktersterkten op het middelste niveau en als derde, meest gedetailleerde en specifieke niveau, de functionele thema’s. De variatie in kenmerken bestaat op het niveau van functionele thema’s, minder op het niveau van karaktersterktes en helemaal niet op het niveau van de deugden. In de behandeling van de drie in abstractie variërende begrippen van positieve eigenschappen staat het begrip ‘karaktersterktes’ centraal.
Karaktersterkten zijn volgens Peterson en Seligman de psychologische ingrediënten, processen of mechanismen, die de deugden definiëren. Anders gezegd, zij zijn onderscheiden wegen om de één of andere deugd te tonen. Ze onderscheiden in totaal 24 karaktersterktes. Deze karaktersterktes worden alom gewaardeerd, hoewel een individu ze maar zelden allemaal zal bezitten.
Uitgesloten van de classificatie van karaktersterktes per se zijn talenten en bekwaamheden zoals intelligentie en kenmerken die niet in alle culturen gewaardeerd worden, zoals netheid, zuinigheid en stilte.
Volgens Peterson en Seligman verschillen karaktersterktes en deugden ten minste van talenten en gaven omdat ze tot het morele domein horen. Talenten en bekwaamheden zijn aangeboren, onveranderlijk en minder beïnvloedbaar door de wil dan karaktersterktes en deugden Ze noemen nog twee andere verschillen tussen karaktersterktes en andere types virtuositeit. De eerste is de rol die gespeeld wordt door inspanning en motivatie in de uitoefening van deze gedragingen. Een moreel prijzenswaardige handeling wordt op een andere manier bepaald dan alleen maar een knap gegeven of een indrukwekkende prestatie, zoals uiterlijk of fysiek uithoudingsvermogen. Een tweede onderscheid is dat talenten meer gewaardeerd worden om hun concrete resultaten, zoals roem en rijkdom, dan karaktereigenschappen.
In hun historische overzicht komen Peterson en Seligman tot de conclusie dat er op wereldniveau een sterke convergentie is over tijd, ruimte en intellectuele traditie aangaande zekere kerndeugden: rechtvaardigheid (justice) en menselijkheid (humanity) zijn kenmerkend voor alle deugdsystemen. Matigheid en wijsheid volgen kort daarop als tweede groep. Transcendentie komt als vijfde, waarschijnlijk omdat deze deugd meer impliciet is en met religie verbonden is. Moed komt als laatste en vormt in traditionele zin geen onderdeel van de oosterse deugdsystemen.
Op basis van ruim een miljoen VIA-IS questionnaires zijn volgens een 2014 onderzoek van McGrath de meest voorkomende karaktersterkten in de wereld in volgorde van belangrijkheid: honesty (eerlijkheid), fairness (billijkheid), kindness (vriendelijkheid), judgment (gezond verstand), curiosity (leergierigheid) en gratitude (dankbaarheid). De minst voorkomende karaktertrekken in de wereld zijn, in afnemende volgorde: zest (pit), spirituality (spiritualiteit), prudence (gezond verstand, voorzichtigheid), humility (bescheidenheid), en self-regulation (zelfbeheersing).

Zoals er gradaties in het bezit van individuele deugden zijn, zo zijn er ook gradaties van deugdzame personen. Wat is nu het verschil tussen virtuoze prestaties, deugd-ethisch gedrag en een deugdzaam persoon ? Karaktersterktes en deugden hebben een morele oriëntatie. In de literatuur is regelmatig gesteld dat uitstekende, morele gedragingen niet als een deugd kunnen worden bestempeld als de gedraging of de betrokken persoon niet in dienst staan van het goede. Het begrip ‘karaktersterkte’ van Seligman is in dat opzicht neutraal. Ook misdadigers kunnen in zijn theorie karaktersterktes hebben, bijvoorbeeld betrouwbaarheid, moed, matigheid. Maar als personen zouden ze niet als deugdzaam kwalificeren. Daarvoor gelden additionele criteria, zoals eerder aangegeven. In de deugdliteratuur vindt men wel criteria voor wat een deugd is, maar geen eenvoudige maatstaven voor wat een deugdzaam persoon is. Waarschijnlijk moet een deugdzaam persoon een belangrijk deel van alle vier de klassieke en mogelijk ook de drie theologische deugden van geloof, hoop en liefde bezitten.
Seligman en Peterson lijken het hier min of mee eens te zijn als ze aangeven dat een persoon een goed karakter heeft als hij/zij één of twee karaktersterktes in ieder van hun zes onderscheiden deugdgroepen heeft

Ondeugden
Paus Gregorius I onderscheidde in de zesde eeuw zeven hoofdzonden of ondeugden: ira (woede), acedia (luiheid), invidia (jaloezie), gula (onmatigheid), luxuria (lust), avaritia (hebzucht) en superbia (hoogmoed). Volgens de Volkskrant is die indeling nog steeds actueel.
Ondeugden zijn destructief voor het ik en verhinderen de bloei van de persoon. Zij richten zich primair op het ik zelf en haar positie in de wereld
Simon Baron Cohen, een vooraanstaand specialist op het gebied van empathie en autisme, vermoed dat een gebrek aan empathie het cruciale kenmerk is van het kwaad. Empathie, het je kunnen verplaatsen in, en meevoelen met, anderen is iets waarover in principe iedereen beschikt. In de woorden van Baron Cohen ‘bevinden’ we ons allemaal binnen een empathiespectrum en bevinden mensen, die ‘slecht’ of ‘wreed’ zijn zich aan het ene uiterste met nul empathie. Met scans zijn afwijkingen in het empathiecircuit van mensen aangetoond.

In een opstel met als titel ’De kwetsbaarheid van de ethiek’, toonde de Leuvense filosoof Herman de Dijn aan dat er een verband bestaat tussen het grote kwaad van de misdaad en het kwaad van kleine vergrijpen. Ethiek begint binnenskamers. Ook gedragspsycholoog Dan Ariely beweert dat grote schandalen klein beginnen.

Vanwege de structurele overeenkomsten tussen de diverse ondeugden is er cohesie tussen de ondeugden; iemand die aan de ene ondeugd is blootgesteld is dat normaliter ook aan andere.
Matigheid, kuisheid, geduld en ijver zijn, samen met ‘moed’, de deugden die het zelf betreffen en de ’corrigerende’ groep van deugden vormen.

Principes van deugdvorming (traditioneel)

In de filosofie is het niet gebruikelijk om deugden en ondeugden samen te behandelen, terwijl deugdzaam en ondeugdzaam gedrag vaak nauw verbonden zijn. Het menselijk gedrag is een mengeling van goed en kwaad en het ethische leven is een voortdurende strijd tussen het goede, het betere, het kwade en het slechtere. In feite is het een continuüm. We hoeven in het leven nooit te kiezen tussen het zuiver morele en zuiver immorele. We moeten kiezen tussen het immorele en het immorelere. Het lijkt onnatuurlijk zich op de deugden, los van de ondeugden, te concentreren. Om de kwaliteit van het ethische gedrag te bevorderen, dienen deze integraal behandeld te worden. Je kunt dat gedrag verbeteren door deugden te promoten, de nauw er aan verbonden ondeugden te bestrijden of allebei tegelijk. Normaliter zou je aannemen dat deugd en ondeugd samen een wip vormen: hoe meer deugd, hoe minder ondeugd, en omgekeerd. De keerzijde van een deugd is dan een ondeugd en omgekeerd. Een verder voordeel van de ‘continuümbenadering’ is dat ze de mogelijkheid biedt behalve tegenstellingen, ook hogere vormen of ‘transformaties’ van een deugd weer te geven, bij voorbeeld in de serie: verdraagzaamheid, respect, mededogen, liefde.

Naast algemene compenserende of genezende deugden, zijn er ook individuele deugden die corresponderen met individuele ondeugden: bij voorbeeld trots en nederigheid, gulzigheid en matigheid, luiheid en ijver.

Ontwikkel zelfrespect, zelfwaarde, eigenliefde en liefde voor de ander. Zowel liefde voor een ander en ware eigenliefde zijn geneeskrachtige deugden, maar het is eigenliefde die het meest relevant is voor de ondeugdzame mens. Daarbij is eigenwaarde het belangrijkste, een eigenwaarde die tenminste een graad van relatieve objectiviteit heeft. Show self-compassion. Dr Jessamy Hibberd, a clinical psychologist, says “the biggest obstacle to new habits is self-criticism. Study after study shows that self-criticism is correlated with less motivation and worse self-control, in contrast with being kind or supportive to yourself, as you would to a friend, especially when confronted with failure.” Zelfachting maakt het overbodig continu naar zelfbescherming te zoeken, waartoe ondeugdzame personen zijn veroordeeld. Door de behoefte aan zelfbescherming te verminderen is er een geringere behoefte aan een web van zelfbedrog waarin zij zijn verstrikt. De opvoeding is de basis. Als ouders en omgeving je met liefde omringen, ga je waarschijnlijk ook jezelf waarderen. En als je het van huis uit niet mee krijgt, moet je het van buiten krijgen. En/of van jezelf. Zie artikelen in de bijlage.

Gabriele Taylor stelt dat er gradaties in de ondeugden zijn. Ze stelt verder dat deugden en ondeugden hun tegengestelde kenmerken duiden in een gemeenschappelijk kader en dat in beide gevallen de persoon het centrum van belangstelling is. Zij zegt dat de relatie tussen persoon, deugd en bloei parallel loopt aan de relatie tussen persoon, ondeugd en beschadiging. Zonder ondeugden te zijn is waarschijnlijk niet identiek aan het bezit van deugden of aan altruïstisch te zijn. Het is volgens haar evenwel een stap naar de ontvankelijkheid van deugden. Volgens Taylor kunnen ondeugden bestreden en geneutraliseerd worden door deugden, en omgekeerd. Ondeugdzame personen hebben weinig gevoel voor eigenwaarde en hebben een gebrek aan zelfrespect, zelfwaardering en eigenliefde, de drie vormen van positieve gevoelens voor het ik. Ze hebben dus deze geneeskrachtige deugden nodig. Begrip, empathie en liefde voor zelf en ander zijn van kapitaal belang Zulke gevoelens zijn te vinden in een vollere sympathie vorm, in het bijzonder in persoonlijke liefde. De deugd van de liefde, zowel voor zichzelf als voor de ander, is daarom een prominente kandidaat om als geneeskrachtige deugd te dienen. Dit krijgt nog speciale betekenis door de stelling dat ondeugden gedegenereerde liefde in diverse vormen zijn. Een basissympathie voor de ander is nodig voor het bezit van een zelf-genezende deugd. Om motivatie te verschaffen voor een positief gebruik en zijn genezende kracht voor de persoon te garanderen, moet basissympathie gecompleteerd worden door zelftranscendente gevoelens. Zulke gevoelens zijn te vinden in een vollere sympathie vorm, in het bijzonder in persoonlijke liefde.

Er zijn legio goede eigenschappen en waarom zou men ze niet allemaal promoten. Vooropgesteld dat het geen zero-sum game is en dat de ene goede eigenschap de andere niet in de weg staat. Wat we in onze huidige wereld vooral goed kunnen gebruiken, zijn waarden en deugden van positivisme, (mondiale) solidariteit, (mondiale) rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid, respect, eerlijkheid, openheid en mededogen.

Filosofen en andere wetenschappers zijn het eens over het feit dat je deugden kunt aanleren. Maar hoe en wat is de meest effectieve en efficiënte manier ? Twee groten op dit gebied, Aristoteles en MacIntyre zijn het samen eens dat men intellectuele deugden kan verwerven door leren en karakterdeugden door oefening en gewoonte.
Het spreekwoord ‘Goed voorbeeld doet goed volgen’, de sleutelrol van rolmodellen, wordt ook door meerdere moraalfilosofen als een belangrijke methode aangegeven. Zijn er voorbeelden, idolen of symbolen voor de diverse maatkwaliteiten?
Proefondervindelijk de passies in onszelf te beleven, ontsluit de deugden, zegt Sandra Maiti . De passies in je eigen ziel bloot leggen vraagt pijnlijke eerlijkheid. Het vraagt de moeilijke bereidheid jezelf precies te zien zoals je bent. Dit omdat de passies zelf ons de weg versperren en ons overtuigen dat we niet hoeven te kijken en als we toch kijken onze blik verduisteren. Onze luiheid en ons zelfbedrog, onze trots en onze angst dat we niet kunnen verdragen wat we te zien krijgen, versperren onze weg. Bereid te zijn onszelf te zien zoals we zijn is alleen mogelijk met onbegrensde zelfacceptatie en vriendelijkheid jegens onszelf. Kijk eerlijk naar jezelf. Meer controle over je gedrag begint volgens Thaler met het erkennen van je beperkingen. ‘Wees realistisch, we zijn geen perfecte mensen. We zijn niet rationeel, we hebben weinig wilskracht, we hebben vaak hulp nodig om de juiste dingen te doen.’

De benadering van de Positieve Mentale Instelling (U.S.A.) gaat er van uit dat er een diepe tendens in de menselijke natuur is om precies datgene te worden wat we onszelf inbeelden of voorstellen. De positieve denker ontwikkelt continu positieve gedachten, samen met sterke mentale beelden van hoop, optimisme en creativiteit. Hij dynamiseert daarom de wereld om hem heen op een positieve manier en heeft de sterke neiging positieve resultaten voor hemzelf te oogsten.
Een belangrijke methode voor het aanleren van goede kwaliteiten en deugden is ook de zichzelf waarmakende voorspelling (self-fulfilling prophecy), onderdeel van het positivisme en het optimisme. Autoriteit Ian Robertson beschrijft het als volgt (vrij vertaald): “Heel weinig dingen die we doen zijn oorspronkelijk intrinsiek motiverend – behalve misschien de bevrediging van basisbehoeften, zoals eten en seks. Mensen hebben de steun nodig van extrinsieke motivatie om tot het punt te komen waarop ze zich competent en intrinsiek gemotiveerd voelen”. Als we ons als winnaars gedragen, hebben we een grotere kans om winnaar te worden.
Comte-Sponville geeft wat betreft deugdzaamheid deze rol van de zichzelf waarmakende voorspelling aan het gedragsfenomeen ‘beleefdheid’. Hij zegt dat beleefdheid de eerste deugd is en misschien wel de oorsprong van alle deugden. Beleefdheid op zich is misschien wel geen echte deugd, maar dient als fundament voor de morele ontwikkeling van het individu. (Deugd)ethiek begint van onder af, met beleefdheid. Door met beleefdheid deugd te imiteren, worden we deugdzaam. Beleefdheid dan is geen deugd maar een afspiegeling ervan die de deugd imiteert bij volwassenen en er de weg voor vrijmaakt bij kinderen.

Vanuit de media en wetenschappelijke publicaties komt telkens weer naar voren dat traumatische jeugdervaringen een blijvende invloed op houding en gedrag uitoefenen. Vaak dat een jeugdig slachtoffer later in het leven dader wordt. Jeugdarmoede en andere misstanden werken deze traumatische ervaringen in de hand. In onze dagen zijn armoede en andere misstanden flink teruggedrongen. Dat is op zich al positief. Niet alleen zijn misstanden sterk verminderd, betere inkomens en grotere welvaart en welzijn hebben in een groot deel van de maatschappij de houdingen en andere voorwaarden geschapen om kinderen met meer beschaving, aandacht en liefde op te voeden. Verwennerij moet wel zoveel mogelijk voorkomen worden om het scheppen van ‘dikke-iks’ en narcisten te voorkomen!

Zoals William James, vader van de Amerikaanse psychologie het stelde:’ “Wij worden zoals we handelen”. Zig Ziglar zegt ook dat logica een emotie niet verandert, maar actie wel. Doen is de beste manier van leren. Dit imitatie principe werkt volgens kenners ook op andere gedragsterreinen zoals mededogen.
In het dagelijkse leven komen deugden en ondeugden zelden in extreme vorm voor en zowel deugden als ondeugden verschillen gradueel naar gelang individu. De complexiteit van het karakter maakt het mogelijk dat andere trekken bepaalde ondeugden neutraliseren en daarbij ernstige schade aan de persoon voorkomen. Het is zelfs mogelijk dat een bepaalde ondeugd een andere negatieve trek neutraliseert en daarbij ‘voordelig’ is voor de persoon in kwestie. Mandeville (1670 – 1733) stelt dit in zijn verhaal over prostitutie in de 17de eeuw.
Excellente eigenschappen en uitblinkergedrag komen relatief veel voor. De sterke verbanden tussen de deugden bevorderen clustering van deugdzaam gedrag. Personen met goede intenties t.a.v. zichzelf, anderen en de mensheid zullen normaliter deugdzaam gedrag over de hele linie vertonen en algeheel deugdzame personen worden. Net als een individuele ondeugd gevolgen heeft voor alle andere eigenschappen van de persoon, zo zullen de gevolgen van een compenserende, geneeskrachtige deugd zoals matigheid zich eveneens spreiden over andere karaktertrekken.
De promotie en het aanleren van deugden op alle niveaus dient op een deugd-ethische manier te geschieden en de meest hoogwaardige deugdprincipes te gebruiken (b.v. positivisme, empathie, compassie, begrip).

Recapitulatie traditionele deugdvormingsprincipes:

  • Liefde voor ander en ware eigenliefde (Taylor)
  • Intellectuele deugden leren, karakterdeugden door oefening en gewoonte (Aristoteles)
  • Rolmodellen
  • Proefondervindelijk eigen passies beleven (Maiti)
  • Positieve Mentale Instelling
  • Self-fulfilling prophecy
  • Beleefdheid
  • Worden zoals we handelen
  • Jong geleerd, oud gedaan
  • Cohesie van deugden en van ondeugden
  • Deugd en ondeugd bestrijden ondeugd

II. INDELING DEUGDEN VOOR PARADIJSSPEL

algemeen
In hun historische overzicht komen Peterson en Seligman tot de conclusie dat er op wereldniveau een sterke convergentie is over tijd, ruimte en intellectuele traditie aangaande kerndeugden: rechtvaardigheid en menselijkheid zijn kenmerkend voor alle deugdsystemen. Matigheid en wijsheid volgen kort daarop als tweede groep. Transcendentie komt als vijfde en moed als zesde. laatste. Ieder van de deugden is onderverdeeld in gemiddeld vier karaktersterktes.
Op basis van ruim een miljoen VIA-IS questionnaires zijn volgens een 2014 onderzoek van McGrath de meest voorkomende karaktersterkten in de wereld in volgorde van belangrijkheid: honesty (eerlijkheid), fairness (billijkheid), kindness (vriendelijkheid), judgment (gezond verstand), curiosity (leergierigheid) en gratitude (dankbaarheid). De minst voorkomende karaktertrekken in de wereld zijn, in afnemende volgorde: zest (pit, enthousiasme), spirituality (spiritualiteit), prudence (zorgvuldigheid), humility (bescheidenheid), en self-regulation (zelfbeheersing).
We hebben de VIA-indeling grotendeels aangehouden en komen ook met dezelfde zes deugden en ongeveer dezelfde verdeling van sterkekanten. Er zijn enkele kleine uitzonderingen:

  • Vergeving, een sterkekant onder gematigdheid (temperance) bij VIA bespreken we samen met barmhartigheid, schulderkenning en berouw, onder de deugd humaniteit.
  • Hoop en optimisme, die bij VIA onder wijsheid komen, hebben we geplaatst met geloof in de deugd Transcendentie.
  • Social intelligence, bij VIA onder humaniteit, staat bij ons onder de deugd ‘rechtmatigheid’, specifiek onder sociale verantwoordelijkheid
  • Onder onze indeling zijn enkele extra sterke kanten ingevoegd, zoals, spaarzaamheid, geduld + kalmte bij de deugd ‘matigheid’; bij de deugd ‘liefde’ is onderscheid gemaakt tussen verliefdheid, vriendschap en altruïsme; plus enkele andere gelijksoortige toevoegingen.

Op basis van de wetenschappelijke classificatie van de deugden door VIA, komen we tot de volgende zes groepen:

  • Kennis en wijsheid
  • Rechtvaardigheid, gerechtigheid
  • Humaniteit, menselijkheid
  • Moed
  • Maat/gematigdheid
  • Transcendentie

Voor deze exercitie dus zijn de deugden gegroepeerd rond de vier kardinale deugden plus transcendentie als vijfde en menselijkheid als zesde.
Het is misschien deze volgorde die het makkelijkst is om deugdzaamheid op te bouwen: eerst weten (kennis), dan oordelen (rechtvaardigheid), dan intermenselijk handelen (menselijkheid), vervolgens moed erop toepassen, daarna jezelf intomen (maat/gematigheid) en tenslotte het geheel transcenderen.
N.B. de gedetailleerde samenstellingen van de vijf andere deugdgroepen is overgebracht naar ‘bouwstenen voor paradijsspel’

Deugdgroep Maat/Gematigdheid

De eerste van de zes deugdgroepen die we behandelen als een spel is ‘maat/gematigdheid’.

Maat kan op twee manieren geïnterpreteerd worden. Allereerst de juiste maat houden, waarbij volgens Aristoteles een deugd gewoonlijk het midden is tussen twee extremen. De tweede interpretatie is die van ‘gematigdheid’.
De kardinale deugden wijsheid, rechtvaardigheid, moed en maat zijn alle vier wat men noemt scharnierdeugden: onmisbare kernen van morele kwaliteit. Daaronder ook de deugd maat: een goed mens weet precies op het goede moment te handelen: dat wil zeggen niet te vroeg en niet te laat. Hij weet op de goede manier op te treden, d.w.z. niet te autoritair en niet te weinig gezagvol. Steeds gaat het erom de juiste maat aan te houden.
Ook ‘integriteit’ is een kwestie van maat. Een integere organisatie weet de juiste maat te vinden tussen formalisme en jovialiteit, ofwel de juiste mix van duidelijke regels en spontaniteit.(Deugdethiek en integriteit, Becker, van Tongeren, Hoekstra; Hoofdstuk 6. Maat. Paul van Tongeren)
In de loop van de tijd is één van de zaken die nodig zijn voor deze deugd, namelijk zelfbeheersing, steeds meer in de plaats gekomen van het traditionele begrip maat. De kracht waarmee iemand zijn eigen verlangens en begeertes weet te bedwingen is nodig voor een maatvol leven, maar is niet hetzelfde. Je kunt immers je begeertes ook op een mateloze manier bedwingen: je kunt op mateloze wijze matig zijn. Dat klinkt door in die betekenis van ‘matigheid’ die geleidelijk aan overheersend is geworden en die suggereert dat minder (zuiniger, ascetischer) altijd beter is.
Dat de klassieke betekenis van de deugd van de maat een andere is, ligt voor de hand. De deugd van de maat is het vermogen om het midden te vinden tussen teveel en te weinig, te laat en te vroeg, etc. De deugd is immers een midden, een midden tussen teveel en te weinig, terwijl gematigdheid eerder een extreem (hoe minder, hoe beter) is.
Mensen willen bezit, macht en eer. We kennen de perversies van de drie als hebzucht, heerszucht en eerzucht. Van alle drie de vormen van die verlangens is duidelijk dat ze niet op zichzelf slecht zijn of uitgeroeid of onderdrukt moeten worden. Je moet die verlangens in de juiste mate hebben.
In onze behandeling van de deugd ‘maat’ gebruiken we de definitie ‘gematigdheid’, terwijl het begrip maat als deugd daar bij gelegenheid doorheen speelt.

                                            Gematigdheid

Omdat we de indeling van Values in Action (VIA) volgen, hebben we onder gematigdheid met drie karaktersterktes te maken, te weten nederigheid, voorzichtigheid en zelfbeheersing. Vergeving, ook onder de deugd matigheid bij VIA, hebben we samengevoegd met barmhartigheid en berouw onder de deugd menselijkheid.
De deugd van gematigdheid is, in bepaalde opzichten, de keerzijde van de deugd moed. Waar moed vraagt om actie te nemen wanneer het nodig is om goed te doen, heeft gematigdheid te maken met het jezelf weerhouden van handelingen die slecht of sociaal onwenselijk zijn. Het gaat daarom bij deze twee om heel verschillende interne processen. Op emotioneel niveau, betreft moed voornamelijk bezorgdheid en angst. De gevoelens waar je mee worstelt als je je gematigd gedraagt, zijn meer waarschijnlijk woede, ongeduld of hoogmoed. Deze emoties kunnen je overhalen om te handelen op een manier die anderen, een groep of een gemeenschap, benadeelt. Waar de moedige persoon waarschijnlijk gezien wordt als iemand van actie, geeft de gematigde persoon waarschijnlijk eerder de indruk gereserveerd, beschouwend, misschien zelfs bedaard te zijn. Gematigde karaktersterktes houden vaak in dat mensen met die sterktes dingen niet doen. Het is deze weerstand (terughoudendheid) of beschermende kwaliteit tegen excessen die deze karaktersterktes typeert. Eenvoudig gezegd, vergeving beschermt tegen haat, bescheidenheid beschermt ons tegen hoogmoed, voorzichtigheid tegen slechte keuzes en zelfregulering beschermt ons tegen een ongedisciplineerd leven.
We willen gedragsverbetering integraal benaderen door tegelijkertijd ondeugden te neutraliseren en de deugdelijke tegenhangers te promoten. Daarom zullen we de betreffende ondeugden onder ieder van de deugden behandelen. Als we aannemen dat we van het negatieve op punt nul zijn aanbeland, hoe gaan we dan verder op de plus kant. Gematigdheid houdt in je ego intomen, het te relativeren, je passies onder controle brengen en in positieve richting veranderen, ruimte maken voor de ander. De doelstellingen van de deugd ‘gematigdheid’ zijn om het ego van mensen in redelijke proporties te krijgen, hun egoïstische expansiedrift in te perken, waardoor er minder ondeugden begaan worden en we welvarender, vredelievender en gelukkigere mensen en maatschappij krijgen
Belangrijke manieren om je ego in toom te houden zijn:

  • Een ander iets of persoon boven je stellen, inclusief een religieuze of spirituele realiteit, bijvoorbeeld God, zoals dat in vroeger tijden in Europa sterk gebeurde (het komt hier en elders nog voor).
  • Zich afzetten tegen de achtergrond van het onmetelijke universum, zijn ontstaan en functionering.
  • Participeren in sociale en maatschappelijke activiteiten, waarbij je meestal, door concurrentie, lessen in bescheidenheid krijgt. Het nauw leren samenleven met een ander hoort ook in deze categorie.
  • Het ervaren van ernstige persoonlijke tegenslagen.

In het continuüm van de deugden zijn er 7 ondeugden: luiheid, woede, jaloezie, onmatigheid, wellust, hebzucht en hoogmoed. Het merendeel heeft te maken met de deugd gematigdheid.
We beginnen nu met de behandeling van de drie sterke kanten die onder de deugd gematigdheid vallen: nederigheid, zelfregulering en voorzichtigheid. Daarbij bespreken we ook de ondeugden die onder ieder van deze sterkekanten vallen

  1. Nederigheid en bescheidenheid

Nederigheid betekent het accuraat beoordelen van je prestaties. Het is makkelijk te zeggen wat nederigheid niet is, het is niet opscheppen, dingen niet overdreven doen, geen aandacht proberen te trekken, niet jezelf als specialer of belangrijker te zien dan anderen. Aan de andere kant betekent het ook niet te buigen voor iedere wens of verzoek van een ander persoon en niet extreem zelfkritisch te zijn. Waarlijk nederige mensen denken positief over zichzelf en hebben een goed gevoel van wie zij zijn, maar ze zijn zich ook bewust van hun fouten, gaten in hun kennis en onvolkomenheden. Meest belangrijk, zij zijn tevreden zonder een centrum van aandacht te zijn of te worden geprezen voor hun daden. Bescheiden mensen gedragen zich gewoonlijk op een eenvoudige manier.
Bescheidenheid is een aspect van nederigheid dat meer uiterlijk is: dingen doen om de aandacht op jezelf te verminderen. Nederige en bescheiden mensen gaan liever op in de menigte of groep dan erboven uit te steken. Ze treden niet onnodig op de voorgrond Als je hoog scoort in nederigheid ben je er goed in anderen de eer te geven of op de voorgrond te plaatsen. Omgekeerd leidt dit ertoe gewaardeerd en geliefd te zijn: de nederige persoon maakt makkelijk vrienden. Nederigheid beschermt je tegen het aannemen van egoïstische gedragsvormen zoals arrogantie.
Nederigheid wordt geassocieerd met een gezonde zelfachting en een positieve kijk op eigen behoeften. Nederige mensen demonstreren gewoonlijk hogere niveaus van dankbaarheid, vergeving, spiritualiteit en algemene gezondheid. Nederigheid versterkt sociale relaties. Nederige mensen zijn ook behulpzamer, aangenamer en royaler. Studies hebben aangetoond dat nederigheid verbonden is met volharding, zelfregulering en vriendelijkheid naar anderen. Nederige mensen zijn ook minder bezorgd over de dood en tonen meer religieuze verdraagzaamheid.
Ondeugden (tegenpolen) bij nederigheid: hoogmoed, ijdelheid, zelfvoldaanheid, trots en arrogantie. Bij bescheidenheid: onbescheidenheid, pretentie, schaamteloosheid, machtszucht, brutaliteit, hoogmoed, zelfvoldaanheid, trots.
Arrogantie is een egoïstische zaak, geeft een agressieve (tegenover assertieve), gesloten houding en is een masker voor onzekerheid. Opgeblazen ego, gebrek aan zelfvertrouwen, zelfwaardering en eigenliefde? Gaat vaak gepaard met narcisme, onzekerheid en onvoldoende vertrouwen voor zelfonderzoek. Verwaandheid en ijdelheid getuigen eveneens van onzekerheid, bijgevolg dienen zelfrespect, zelfwaardering en eigenliefde vergroot te worden. Volgens Amerikaanse staatsman en filosoof Benjamin Franklin was hoogmoed de moeilijkste ondeugd om te overwinnen!
Bestrijdingsdimensies: afhankelijk van bestaande graad van hoogmoed: 3 tot 5 niveaus.
Acties om nederigheid en bescheidenheid te bevorderen:
Oefenen in eenvoud en dankbaarheid
Deelnemen aan sociale activiteiten en je begeven onder de mensen voor realistische, eventueel ontnuchterende ervaringen.
Anderen ruim de gelegenheid geven om hun mening kenbaar te maken; beperk jezelf in het kenbaar maken van je eigen mening.
Je steeds bewust zijn van de situatie en behoeften van anderen.
Identificeren van nederige en bescheiden mensen in je omgeving en ze als voorbeeld nemen
Sociaal werk doen; anderen helpen.
Tegenslagen riskeren en leren ermee om te gaan.
‘Open’ assertieve houding aannemen en vrijuit communiceren
Bescheiden fysieke houdingen aannemen.

  1. Zelfregulering, zelfbeheersing, zelfdiscipline

Zelfregulering is een complexe karaktersterkte. Ze heeft te maken met het controleren van je begeertes en gevoelens en het reguleren van wat je doet. Personen met een hoge mate van zelfregulering hebben een goede dosis vertrouwen in hun geloof dat ze succesvol kunnen zijn in wat ze nastreven en waarschijnlijk hun doelen zullen bereiken (zelf-effectiviteit). Ze worden gewaardeerd voor hun kwaliteit om reacties te controleren op teleurstellingen en onzekerheden. Zelfregulering helpt om een gevoel van balans, orde en vooruitgang in het leven te houden. Het typische gezegde van de zichzelf regulerende persoon is: ‘genoeg is genoeg’. Als je op je best bent met zelfregulatie oefen je discipline en zelfcontrole uit over je gezondheid, gewoonten, emoties en impulsen, terwijl je jezelf spontane pleziertjes gunt en redelijk flexibel blijft in je dagelijkse gewoontes.
Zelfregulering kan meerdere gedaantes aannemen. Behalve het managen van je gewoontes, gedrag, impulsen en emoties, kun je ook je aandacht reguleren, bekend onder de Engelse term ‘mindfulness’.
De vijand van zelfregulering wordt ook aangegeven door de Engelse term ‘delay discounting’, het verschijnsel dat de subjectieve waarde van activiteiten daalt naarmate men ze langer uitstelt. Het is het opgeven van een langere termijn resultaat voor een meer onmiddellijk resultaat. Als het lange termijn resultaat wenselijker is dan het korte termijn resultaat, zal de persoon met een hoge zelfregulering het langere termijn resultaat nastreven. Volgens Thaler woedt in ons hoofd een conflict tussen de ‘planner’ en de ‘doener’. De planner gaat voor de lange termijn, denkt aan zijn gezondheid en pensioen. De doener kijkt naar plezier in het hier en nu en laat zich gemakkelijk verleiden. Wie zijn planner een handje wil helpen, moet de doener met kleine duwtjes in de juiste richting sturen

Een centraal element van zelfregulering is gedisciplineerd zijn, zelfbeheersing hebben.
Algemene voordelen van goede zelfbeheersing:

  • Jezelf de baas zijn, verleidingen en zwakheden de baas zijn
  • Een gezonde geest in een gezond lichaam
  • Gezonde financiële status, geen verkwisting
  • Goede relaties met anderen
  • Grotere zelfwaardering en zelf-effectiviteit
  • Geen verslavende middelen of gewoonten

Ondeugden bij zelfbeheersing. Moeilijkste te overwinnen/in te tomen ondeugden, in oplopende graad van moeilijkheid:
a. Spilzucht (tegenhangers: spaarzaamheid, soberheid)
b. Vraatzucht, gulzigheid, d.w.z. overgewicht, slechtere gezondheid, medische onkosten
c. Wellust/onkuisheid, d.w.z. ontrouw, misbruik van anderen, schuldgevoelens, problemen met gezin en derden
d. Ongeduld, d.w.z. frictie met anderen, overhaaste beslissingen
e. Woede, d.w.z. minder objectief denken, foute beslissingen.
f. Machtswellust, d.w.z. empathie-tekort, verminderde morele gevoelens, zichzelf dienende impulsiviteit, gebrek aan respect, onbeleefdheid, verhalen van uitzonderlijkheid
g. Afgunst/jaloezie, d.w.z. onzekerheid, verwrongen relaties
h. Hebzucht, tunnelvisie, invloed andere ondeugden zoals vraatzucht en afgunst

Algemene methoden van toepassing op promotie van meerdere deugden en op bestrijding van meerdere ondeugden van gematigdheid. Deze zijn in aanvulling op de principes van deugdvorming, eerder in dit artikel:
Hoe behandelen we de diverse maataspecten?

  • Zet mission statement op om wangedrag te stoppen en formuleer doelen met streeftermijn; stel een lijst op met positieve veranderingen die je door wilt voeren. Je moet doelen stellen, d.w.z. reële en concrete voornemens. Mensen die dat doen bereiken in het algemeen meer. Het algemene manco is dat goede voornemens niet specifiek genoeg, niet tijdgebonden zijn en het doel niet realistisch is. Je voornemen moet dus altijd specifiek, meetbaar, acceptabel, tijdsgebonden en realistisch zijn. Dat wordt ook wel de SMART-methode genoemd. Met die methode breng je zo precies mogelijk in kaart wat je wil bereiken. Er is daardoor meer kans dat je je daadwerkelijk aan een goed voornemen houdt.”
  • Keep track. Use apps, a diary or a chart to track your progress. “People who monitor behaviour tend to do a better job, even if they’re not actively trying to change,” says Gretchen Rubin,
  • Gematigdheid ontwikkelen door activiteiten in toenemende moeilijkheidsgraad (b.v. fysiek, emotioneel, sociaal) aan te gaan
  • Begin met kleine/kortdurende verbeteringen voordat je grote/duurzame verbeteringen aanpakt; ingewikkelde keuzes vergemakkelijken; taken structureren en opsplitsen in kleine stappen
  • Als je je aandacht richt op een verafgelegen, reusachtig doel, dan devalueer je de kleine dagelijkse vorderingen en maak je ze waardeloos. Wat je nodig hebt zijn redelijk uitdagende doelstellingen, veeleisend, maar haalbaar
  • Aansluiten bij belevingswereld en bij levensechte situaties. Aansluiten bij huidig gedrag, voorkeuren en levensstijl
  • Op drie niveaus aanpakken namelijk weten, kunnen en doen (praktijk: motivatie, houding en self-efficacy (geloof in eigen kunnen). Vergroten van kennis alleen niet effectief.
  • Praktische, psychologische notities: ankeren, framen, en zelfeffectiviteit. Ankeren: de eerste informatie die beschikbaar is, het anker, beïnvloedt mensen buitensporig. Framen is een communicatietechniek: de manier waarop je je woorden en beelden gebruikt, maakt uit hoe mensen op een tekst reageren. Zelf-effectiviteit: de verwachting die personen hebben over hun eigen vermogen om bepaald gedrag te kunnen uitvoeren, oftewel het zelfvertrouwen in dat bepaalde gedrag.
  • Volharding: uithuilen en opnieuw beginnen
  • Bij elke beheersing van een maatkwaliteit wordt je algemene zelfcontrole versterkt.
  • Aanpak van maatdeugd moet gebeuren volgens de deugdethiek en meest hoogstaande morele principes
  • Er dient flink wat humor in het verhaal te zitten. Niets verhelpt een slecht gevoel zo goed als een stevige lach. Vertel af en toe een leuke anekdote. Zorg voor een “sexy” uitziende game.
  • Definieer de situatie op een andere manier (perspectiefverschuiving, reframing).
  • Verander de omgeving. Volgens Thaler moeten we accepteren dat we voor veranderingen in ons gedrag iets in onze omgeving moeten veranderen, omdat ons gedrag daar in hoge mate door wordt gestuurd. De kunst is om die omgeving zo in te richten dat het gemakkelijk wordt om het gewenste gedrag te vertonen
  • Do it in the morning. One study found that simple habits form more quickly in the morning than in the evening. Researchers believe this may be to do with levels of the stress hormone cortisol, which tend to be highest when we wake up. Cortisol elevation changes the mechanisms in our brain – it blocks the prefrontal cortex, meaning behaviour becomes habitual.
  • Spot your loopholes (slechterikken bij Superbetter). Rubin says it is crucial to avoid listening to the excuses that make our habits falter. Recognizing them in advance can make them less powerful.
  • Voordelen van te bereiken status voor ogen houden
  • Reflectie op eigen gedrag, meditatie, mindfulness Gebed, meditatie en mindfulness zijn effectief bij het aankweken van deugden. Zeg een aantal keren een mantra die je bijvoorbeeld helpt te kalmeren en refocussen zoals ‘ontspan’, ‘maak je niet druk’ en ‘alles komt in orde’
  • Verleg je aandacht of doe ondertussen iets anders (bijvoorbeeld voor woede en ongeduld)
  • Mentale ontsnapping. Ga naar een rustige plek, sluit je ogen en zie jezelf in een ontspannende omgeving. Focus op de mooie dingen in het tafereel.
  • Gezonde levenswijze: gymnastiek; cardio- en krachttraining; voldoende slaap
  • Voorkom of beperk stress. Luister naar ontspannende muziek
  • Jezelf als inspiratie voor anderen presenteren
  • Met vrienden/partners samenwerken. Eventueel deelnemen aan steungroep
  • Indien anderen erbij betrokken zijn, ben empathisch(er). Leef in situatie van ander in. Luister echt naar ander. Heb ik iets gedaan om ander boos te maken
  • Oefen dankbaarheid. Dankbare mensen zijn beter in het uitstellen van bevrediging.
  • Het hete hoofd afkoelen en verstand over gevoel laten zegevieren. Bewust kiezen om kalm te blijven, onder meer door diep adem te halen

Specifieke ondeugden

a. Spilzucht, verkwisting

Verkwisting van materiële goederen, bijvoorbeeld geld en andere zaken
Aantal te nemen stappen hangt af van de graad van buitensporigheid: tussen drie en vijf, mogelijk meer
Voordelen nieuwe status:

  • Alternatieve aantrekkelijke bestedingen
  • Minder of geen financiële zorgen
  • Minder frictie partner/gezin
    Korte termijn acties
  • Bewustwording essentiële verplichtingen; budget opstellen (mentaal boekhouden, diverse geldpotjes)
  • Negatieve gevolgen van spilzucht voor ogen houden
  • Situatie minder bedeelden voor ogen houden
  • Reclame en gelegenheden voor spilzucht vermijden (winkels, etc.) Dure aankopen vermijden. Online winkelen verlaagt de drempel tot (impulsieve) uitgaven

Lange termijn acties

  • Financiële management en discipline (jong aanleren); op latere leeftijd is gedragsverandering moeilijker; dom en kortzichtig om toe te geven aan uitgavenverwenning.
  • Onderzoek (Drever e.a.) geeft aan dat als kinderen zelfbeheersing leren op jonge leeftijd, ze op latere leeftijd significant beter met geld kunnen omgaan
  • Structurele aanpak, b.v. verantwoordelijkheidsgevoel aankweken
  • Financiële verantwoordelijkheid delen met mede-consument
  • Eventueel beschikbare app voor financiële management en financiële educatie gebruiken (NIBUD heeft cashflow software voor gedragsverandering en financiële educatie)
  • Sociale vergelijking. Zijn er steungroepen tegen spilzucht

Compenserende deugden voor spilzucht en verkwisting: spaarzaamheid, soberheid

  • Bepaal de gebieden waarop je spaarzamer wilt zijn (voedsel, drank, kleding, vermaak, water, energie, etc.).
  • Begin met makkelijkste gebied en volg toenemende moeilijkheidsgraad. Na drie gebieden succesvol doorlopen te hebben, kan beoefenaar zelf over wenselijkheid beslissen andere gebieden aan te spreken.
  • Bepaal in hoeveel stappen je naar je ideale niveau van spaarzaamheid wilt, per gebied, zeg tussen de drie en de vijf stappen. In deze stappen kan ook verkwisting gedisconteerd worden
  • Geef jezelf een oppepper, suikerklontje, na uitvoering stap of opdracht (misschien iets algemeens lezen over de maat kwaliteit en ondertussen de oppepper; kan ook vóór je de exercitie begint.

b. Vraatzucht, gulzigheid

Onderdeel van hebzucht
sochicken.nl/5.tips (tips tegen te veel eten en een vol gevoel)

Voordelen nieuwe status:

  • Betere MBI, sterkere gezondheid, aantrekkelijker figuur; voldoening over geslaagde zelfcontrole
  • Jezelf als inspiratie voor anderen presenteren Korte termijn acties
  • Stress beperken
  • Mindful eten
  • Visualiseer het eten van voeding waar je naar verlangt (dan eet je minder)
  • Eet pas als je maag leeg is en je licht hongerig gevoel hebt.
  • Kies voor voedzame voeding
  • Eet genoeg eiwit, drink koffie, vul jezelf met water, gebruik vast in plaats van vloeivaar voedsel evenals vezelrijke voeding voor vol gevoel
  • Eet pure chocolade, eet wat gember, maak je eten pittiger, eet omega-3 vetten, eiwitrijke tussendoortjes, eet van kleine borden, gebruik een grotere vork, maar geen grote opscheplepel; experimenteer met kleine porties; eet vaker kleine porties Lange termijn acties
  • Vraatzucht door andere, positieve doeleinden vervangen.
  • Biologische oplossingen: maagverkleiningen, pillen, minder lekker eten
  • Minder vet rond je middel
  • Langzaam afkicken
  • Met vrienden/partners samenwerken; deelnemen aan steungroep
  • Cardio- en krachttraining; voldoende slaap
  • Als vraatzucht door onzekerheid/hebzucht komt, zelfrespect en eigenliefde opkrikken
    N. B. Zie www.healthylife.nl

c. Wellust

Definitie. Beleving van seks wordt bepaald door houding en instelling. Dient respectvol te zijn, positief, liefdevol, rekening houden met behoeften/wensen van de ander. Seksualiteit iets moois. Jezelf niet laten gelden ten koste van de ander. Seksualiteit is een basisgegeven van de mens. Er is natuurlijk een kwestie van maat houden, maar een volledige en uitvoerige beleving van onze seksualiteit is in principe een goede zaak.
Maatschappelijk: niemand ongewenst seksueel benaderen; geen misbruik van, en respect voor andere geslacht. Seks dient onderdeel te zijn van een constructieve omgang tussen de geslachten. Respect voor partner’s privacy en behoeften is essentieel. Geen seksueel geweld of discriminatie. Positief ervaren seksualiteit kan een leven lang voldoening geven. Leven zonder seksualiteit is gewoonlijk een gebrekkige zaak. Seks- of pornoverslaving heeft daarentegen gewoonlijk negatieve gevolgen op lichamelijk, psychisch en/of sociaal terrein: lust (Paus), overspel (Buddha). Ze wordt vaak uitgelokt door drugs en/of alcohol. Het probleem is drievoudig: lichamelijk, emotioneel en spiritueel. Herstel moet bij alle drie plaatsvinden.

Voordelen nieuwe status:

  • Prettigere verhoudingen
  • Minder erotische spanning
  • Wellust wordt liefdevolle vriendelijkheid en erotiek
  • Beter in je vel en gelukkiger

Korte termijn:

  • Seksuele spanning verlagen door aandacht te verleggen: gebed, meditatie, mindfulness, bij emergency iets vies of ingewikkelds voor geest halen (jezelf uit je comfortzone halen!?)
  • Vermijden van seksuele prikkels; zich ontdoen van beelden en voorwerpen die aanleiding geven
  • Seksueel imago van eventueel betrokken persoon omvormen: van seks naar erotiek/liefde
  • Seksuele spanning verlagen door jezelf af te peigeren, bijvoorbeeld hard werken, afkoelen door koude/warme douche; erectiereductie door bloedverplaatsing (beweging of eten); jezelf lichtelijk pijnigen
  • Biologische processen inschakelen, bijvoorbeeld slapen
  • Routinematige of alternatieve seksuele ontladingen, bijvoorbeeld met partner of masturbatie

Lange termijn:

  • Wellust ombouwen naar liefdevolle seksualiteit (algemeen of specifiek);
  • Oefenen in constructieve liefde/erotiek en zelfbeheersing
  • Mentale en fysieke seksuele discipline ontwikkelen
  • Bij seks- of pornoverslaving: steun zoeken, bijvoorbeeld bij naasten; schaamte of gêne daarvoor opzij zetten; deelnemen aan steungroep (Sexaholics Anonymous NL)
  • Vervang verslavende seks door gezonde uitlaatkleppen voor je energie (dagboek, muziek, hobby, yoga)
  • Ontwikkel zelfrespect, zelfwaarde, eigenliefde en liefde van/voor de ander
  • Medische behandeling, inclusief medicatie

d. Ongeduld, overhaasting

Geduld is een schone zaak! Ongeduld wordt zowel privé als publiekelijk opgeroepen. Geduld is evenwel essentieel voor het dagelijks leven en zou wel eens de sleutel kunnen zijn voor een gelukkig leven. Geduldig zijn betekent kalm te blijven tegenover frustratie of tegenslag. Religies en filosofieën hebben lang de deugd van het geduld geprezen; onderzoekers beginnen nu hetzelfde te doen. Er zijn de volgende bevindingen: geduldige mensen hebben een betere mentale gezondheid. Ze hebben minder depressies en negatieve emoties. Ze zien zichzelf ook als meer mindful en ervaren meer dankbaarheid, meer banden met de omgeving en het universum, en een groter gevoel van overvloed. Er zijn verschillende soorten geduld, één type is het tolereren van langdurige moeilijke situaties (werkeloosheid, ziekte). Dit type van moedig geduld heeft een link met hoop. Een ander type is interpersoonlijk geduld, gelijkmoedigheid in de omgang met lastige mensen. Een derde soort geduld gaat over dagelijkse ongemakken, verkeersopstoppingen, in de rij wachten (elf dagen per jaar). Mensen die geduldig zijn, zijn tevredener over het leven en minder depressief. Ongeduld is een vorm van type A gedrag: ongeduldig en gehaast, gespannen, ambitieus, competitief en vijandig.
Alexander Gattig promoveerde op de RUG op ‘geduld’, dat hij formuleerde als ‘het vermogen om je behoeftebevrediging uit te stellen en keuzes te maken die pas in de toekomst zullen lonen’.
42% van jongvolwassenen lijdt aan ongeduld, relatief meer blanken en vrouwen.
Hoe sneller dingen gaan, hoe minder geduld we er bij tegenslag voor op kunnen brengen.
Je kunt leren geduldig te zijn. Ongeduld is een gewoonte en geduld ook, een beslissing die we keer op keer nemen.
Bij aanleren van geduld zijn opvoeding en voorbeeld van ouders belangrijk. Jonge kinderen meenemen naar dierentuin, zwembad of bos en samen spelletjes spelen en discussies voeren. Ook een strenge opvoeding helpt. Gattig: ongeduldige mensen vinden zichzelf ontzettend belangrijk. Ongeduld is een vorm van woede, waarbij de oorzaak van de woede buiten zichzelf wordt gezocht. Dit impliceert dat een ander iets moet doen zodat jij je beter voelt.
De meeste mensen beschouwen wachten als een fout in het systeem, niet als een natuurlijk gegeven van het leven.
Geduldige mensen zijn betere vrienden en buren. In contacten met anderen wordt geduld een vorm van vriendelijkheid. Onderzoek suggereert dat geduldige mensen coöperatiever zijn, meer empathisch, gelijkwaardiger en meer vergevingsgezind. Meer mindful, meer dankbaarheid, meer banden met de omgeving en het universum en een groter gevoel van overvloed;
Geduld helpt ons onze doelen te bereiken. De weg naar succes is soms lang en degenen zonder geduld – die willen onmiddellijke resultaten – zijn niet bereid die te bewandelen. Geduld geeft meer succes met projecten.
Ongeduldige mensen zijn ongezond, onaangenaam en egocentrisch, want ze vinden zichzelf ontzettend belangrijk. Geduldige mensen zijn gezonder omdat ze meer rekening houden met lange termijn gevolgen van hun gedrag.
Spreekwoorden: Haastige spoed is zelden goed. Kalmte kan je redden.
Bronnen:

  • Mary Jane Ryan: De Kracht van het Geduld.
  • David Baily Harned: ‘Geduld, hoe wij op de wereld wachten’
  • www.psychologiemagazine.nl
  • Greater Good Science Center. Four reasons to cultivate patience by Kira M. Newman. April 4 2016
    Tegenpolen: ongeduld, overhaasting
    Vermindering of afschaffing ongeduld en opbouwen geduld in 3- 5 stappen

Voordelen nieuwe status

  • Kalmte en koel verstand in emergencies
  • Minder frustratie en stress, meer geluksgevoel
  • Sleutel voor gelukkiger leven
  • Geduld geeft meer succes
  • Gezonder, want rekening houden met lange termijn gevolgen van gedrag
  • Meer en betere relaties met anderen

Korte termijn acties

  • Zo snel mogelijk afleiding zoeken (praatje maken, smart phone, steentje in zakken verwisselen; stappen tellen)
  • Ontspan en zoek mindfulness (rustig en diep adem halen alvorens te (re)ageren)
  • Definieer de situatie op een andere manier (perspectiefverschuiving). Ongeduldig zijn is geen automatische emotionele reactie; er zijn bewuste gedachten en aannames bij betrokken. Geduld is gelieerd aan zelfcontrole; bewust proberen onze emoties te reguleren kan helpen onze zelfbeheersingsspieren te trainen
  • Iets opzettelijk tijdrekkends en onnodigs doen (verandert perspectief). Doe horloge een dagje af
  • Doe één ding tegelijk; oefen in dingen langzaam doen. Ga geduldig op zoek naar technieken die je kalmeren
  • Eet met aandacht, rustig kauwen, niet meteen van tafel
  • Als ongeduld komt vanwege haast, zorg voor ruimer tijdsgebruik en/of betere planning
  • Kijk eerder en meer naar wat je al gedaan hebt, dan wat je nog moet doen Lange termijn
  • Oefen regelmatig mindfulness
  • Oefen dankbaarheid. Dankbare mensen zijn beter in het uitstellen van bevrediging.
  • Oefen bescheidenheid; ongeduldige mensen vinden zichzelf belangrijk
  • Indien anderen erbij betrokken, ben empathisch(er). Luister echt naar ander
  • Geduld kun je leren; telkens weer een beslissing
  • Opvoeding en voorbeeld ouders (uitstapjes; gesprekken)
  • Strenge opvoeding helpt ongeduld voorkomen
  • Ongeduld, vorm van woede; oorzaak buiten zichzelf; hoe bestrijdt je woede?

Compenserende deugden kalmte, sereniteit, bedaardheid

e. Woede

Woede is een normaal gevoel en kan een positieve emotie zijn als het helpt dingen door te werken of problemen op te lossen. Woede kan niettemin problematisch worden als het tot agressie of uitbarstingen leidt. Het controleren van je woede is belangrijk om te helpen vermijden dat je dingen zegt of doet die je later betreurt
Voordelen nieuwe status

  • Minder frustratie en stress
  • Betere relaties
  • Evenwichtigere beslissingen

Om woede te annuleren of te voorkomen dat hij escaleert kun je de volgende dingen doen:
Korte termijn

  • Afleiding zoeken. Ga wandelen of sporten of iets anders om endorfine aan te maken. Deze activiteiten geven een rustig en goed gevoel. Tel tot tien of tel je voetstappen. In de tijd die het tellen neemt gaat je hartslag omlaag en zakt waarschijnlijk je woede. Smartphone kan ook helpen.
  • Ontspan je spieren door de diverse spiergroepen in je lichaam één voor één te spannen en te ontspannen. Tegelijkertijd langzaam en bewust ademen. Nek- en schouderoefeningen zijn goede voorbeelden van lichte yoga-achtige bewegingen. Ze kunnen helpen je lichaam te controleren en je emoties in te tomen.
  • Schakel verstand in, onderken de hevigheid van een emotie en bepaal of deze in redelijke verhouding staat met de waarde van de situatie. Verstand over gevoel laten zegevieren.
  • Bewust kiezen om kalm te blijven, onder meer door diep adem te halen. De adem wordt vluchtiger en sneller als je kwaad wordt. Keer die trend om (evenals je woede) door een aantal keren langzaam en diep via je neus te inhaleren en door je mond uit te ademen
  • Gebed, meditatie en mindfulness kunnen helpen agressie te beteugelen. Zeg een aantal keren een mantra die je helpt te kalmeren en refocussen zoals ‘ontspan’, ‘maak je niet druk’ en ‘alles komt in orde’. Luister naar ontspannende muziek
  • Mentale ontsnapping. Ga naar een rustige plek, sluit je ogen en zie jezelf in een ontspannende omgeving. Focus op de mooie dingen in het tafereel.
  • Stop met praten; je zou geneigd kunnen zijn kwade dingen te zeggen, waar je meer slecht dan goed mee doet.
  • Neem een time-out om alleen te zijn en je gedachten te kalmeren. In een moeilijke situatie, loop er van weg en voorkom erger.
  • Onderneem actie om je woede te kanaliseren, bijvoorbeeld brief schrijven, petitie tekenen.
  • Zet je gevoelens op papier in plaats van ze verbaal te uiten
  • Relativeer situatie, krenking, aanleiding. Oefen in empathie. Vergeef de ander of pretendeer die te vergeven
  • Denk na; identificeer onderliggende oorzaak zoek naar de meest voor de hand liggende oplossing; bereid je reactie voor
  • Ga na of iets anders de onderliggende oorzaak van de woede is, bij jou of bij de ander. Heb ik iets gedaan om ander boos te maken. Leef in situatie ander in (empathie). Vraag je af wat de ander beleeft om boos of schijnbaar onredelijk te zijn
  • Hou een stopteken voor ogen, het universele symbool om te stoppen. Geef jezelf een tijd alvorens te reageren
  • Verander je gewoontes; misschien duurt het langer maar kun je frustraties voorkomen
  • Maak van je hart geen moordkuil; bespreek problemen op tijd om uitbarsting te voorkomen (vergt moed). Eenmaal woede opgewekt beter wachten met gesprek tot na kalmering
  • Kanaliseer je woede in constructieve bezigheden, bijvoorbeeld schilderen of tuinieren.
  • Stijg boven de emotie uit. Is er mogelijk iets koddigs? Niets verhelpt een slecht gevoel zo goed als een stevige lach.
  • Neutraliseer de aanstekelijkheid van de woede van ander (Moeilijk zelf niet woedend of boos te worden, als de ander dat (vermeend ongerechtvaardigd) op jou is Lange termijn
  • Neutraliseer biologische factoren: verdovende middelen, alcohol, nicotine. Beperk of zie af van het gebruik van verdovende middelen. Wie met een slechte dronk behept is, drinke bij voorkeur met mate.
  • Vermijd moeilijke situaties, bijvoorbeeld situaties met verleidingen of aanleidingen. Vermijd situaties die makkelijk tot een kookpunt kunnen leiden, zoals bijvoorbeeld wachten in het gemeentekantoor. Neem een goede vriend of vriendin mee, liefst met mild temperament.
  • De emoties uiten die aan een woeduitbarsting vooraf gaan. Kunnen het probleem oplossen en een explosie voorkomen?
  • Algemene houding structureel kalmeren door veranderingen in houding en gedrag
  • Schakel zelfvertrouwen, zelfrespect, zelfwaardering en eigenliefde in.

Compenserende deugden: bedaardheid, kalmte, rust, zelfbeheersing, bezinning, bedachtzaamheid

f. Machtswellust

Macht is een gave, een gelegenheid om verschil in de wereld te maken. Anderen of omstandigheden hebben je die macht gegeven.
Door macht kun je het gedrag van anderen beïnvloeden. Wanneer een persoon macht uitoefent, ervaart hij of zij hogere niveaus van opwinding, inspiratie, belangrijkheid, vreugde en euforie. Vroeger was macht een afgeleide, verkregen van de Allerhoogste. Iedereen heeft macht, actief of passief, in het laatste bijvoorbeeld bij geweldloosheid. De ervaring van macht stuwt het individu in één van twee richtingen: naar misbruik van macht en impulsief, onethisch gedrag of naar weldadig gedrag dat het grotere goed bevordert. Macht kan een corrumperende invloed hebben op ons gedrag. In zijn boek ‘The Power Paradox: How we Gain and Lose Influence’, stelt Dacher Keltner dat macht ons minder afhankelijk maakt van anderen. Macht corrumpeert op vier manieren:

  • Het leidt naar empathie-tekorten en vermindert morele gevoelens
  • Het leidt tot zichzelf dienende impulsiviteit
  • Het leidt naar gebrek aan respect en onbeleefdheid
  • Het leidt tot verhalen van uitzonderlijkheid
    Misbruik van macht is kostbaar zoals dalend vertrouwen in de gemeenschap, gecompromitteerde werkresultaten en slechte gezondheid. In tegenstelling daarmee, wanneer iemand macht gebruikt voor het gemeenschappelijk belang, zullen zij en de mensen die ze empoweren gelukkiger, gezonder en productiever zijn.
    Er zijn 5 manieren om te stoppen macht te misbruiken: a/ bewustzijn van je gevoelens van macht; b/ Oefen in nederigheid. Hoe meer we onze macht anderen te beïnvloeden met bescheidenheid benaderen, hoe groter onze macht is; c/ Concentreer je op anderen en geef, op allerlei manieren; d/ Oefen respect. Door anderen te respecteren, maken we hen waardig; e/ verander de psychologische context van machteloosheid: emancipeer vrouwen, verminder ongelijkheid, vecht tegen racisme. Er zijn aanwijzingen dat de beste CEO’s hun macht met bescheidenheid inzetten. Macht geeft ons het gevoel minder afhankelijk van anderen te zijn en geeft ons de vrijheid onze aandacht te verleggen van anderen naar eigen wensen en doeleinden. Macht is moeilijk af te staan.
    Macht speelt een belangrijke rol in de ondeugden. Er zijn diverse soorten macht, in diverse gradaties. Geld is ook een vorm van macht. Machtsgevoelens leiden gewoonlijk tot grotere libido. Bewustzijn van machtsgevoelens kan leiden tot bevlogenheid

Voordelen nieuwe status

  • Rustiger en tevredener leven
  • Nederigheid geeft substantiële macht
  • Voldoening bijdragen gemeenschappelijk belang
  • Evenwichtige beslissingen
  • Betere relaties Korte termijn

Hoe toom ik met een handgreep het gebruik of misbruik van macht in. Als gebruik impulsief is, maak jezelf rustig, reflecteer, ben mindful, koel af.
Respectvol en beleefd zijn. Door anderen te respecteren, maken we hen waardig, plaatsen we ze op een hoger niveau. We machtigen ze.
Jezelf relativeren (oorzaken van je macht), bedachtzaam zijn en impulsiviteit beheersen; plaats je macht in perspectief.
Verander de psychologische context van macht, bijvoorbeeld emancipatie van vrouw en minderheden

Langere termijn

Als machtsmisbruik structureel is benadruk groepsbelang, democratische aanpak, belang van anderen. Delegeer/deel macht door democratische houding, praktijken en instellingen, thuis, op het werk en in de verdere samenleving. Participatie is productiever en plezieriger dan top-down benadering.
Versterk democratische, participatieve houding en gedrag; delegeer, werk in groepen op constructieve manier; duld tegenspraak en inspraak. Ga verantwoordelijk om met je macht en stel die eventueel ter discussie.
Invloed (van macht) over anderen vervangen door positieve, duurzame genegenheid, empathie, mededogen, liefde en gulheid. De meest rechtstreekse weg naar duurzame macht is vrijgevigheid. Geef op veel verschillende manieren.
Machtshouding en machtsvitaminen (geld, invloed) voor constructieve doeleinden gebruiken
Inzetten voor gemeenschap; anderen waardig maken en machtigen. Hoe meer wij anderen in staat stellen, hoe meer het algemeen belang toeneemt.
Reflectie op eigen gedrag, meditatie, mindfulness
Oefen in beleefdheid, bescheidenheid, eenvoud en dankbaarheid (o.m. voor oorzaken macht)
Relativeer en plaats je macht in perspectief (anderen, toekomst, potentiële veranderingen). Jezelf relativeren (bronnen van je macht), bedachtzaam zijn en impulsiviteit beheersen.
Stel grenzen en regels op voor gebruik van je macht en omgang met anderen, boven, gelijk en vooral onder je. Maak eigenliefde, bescheidenheid en liefde voor de ander overwegingen daarin.
Verander de psychologische context van machteloosheid. Je kunt één van de vormen van machteloosheid helpen uitbannen, zoals het tegengaan van discriminatie en racisme, het opheffen van armoede
Identiteit, zelfrespect, zelfwaardering en eigenliefde

Compenserende deugden: delegeren, machtigen van anderen

g. Afgunst/jaloezie

Afgunst is een speciale vorm van hebzucht. Er is een natuurlijk verband, iets willen hebben wat anderen bezitten. Het laatste kan vergezeld gaan van afgunst.
Afgunst heeft te maken met interpersoonlijk vergelijk waarbij de constatering is dat de ander in bepaalde opzichten beter af is dan jezelf.
Hebzucht is niet altijd een ondeugd volgens John Rawls, bijvoorbeeld in gevallen van schrijnende onrechtvaardigheid. Er zijn twee types afgunst: ‘object’ and ‘state’ envy. Bij ‘object’ envy gaat het om het goed zelf en is de bezitter relatief onbelangrijk. ‘State envy’ is jaloezie van de ander persoon als bezitter. Object envy kan overgaan in ‘state envy’.
Object envy is niet kwaadaardig en kan een poging inhouden om zo’n bezitting zelf te krijgen. Dit soort afgunst betekent te proberen de eigen positie te verbeteren in relatie tot de ander.
Bij ‘destructive state envy’ probeert men de andere persoon te beschadigen. Dit is de kandidaat voor de dodelijke ondeugd. In (destructive) sophisticated envy is het begeerde goed in kwestie een extreem waardevol ik. Dat ik is gefrustreerd en gevangen in haar inferieure positie. Deze envy is een zelf-beschermende emotie of houding.

Voordelen nieuwe status

  • Minder ergernis, frustratie en stress
  • Betere relaties

Afweermiddelen voor destructive state envy

  • Probeer van ‘state envy’ naar ‘project envy’ te gaan
  • Jezelf minder met anderen vergelijken
  • Relatie met ander aangaan met het oog op deelgenoot worden van de waarden of goederen van de benijde ander.
  • Zelfrespect, zelfwaarde, eigenliefde en liefde voor anderen om onzekerheid te compenseren.
  • Hebzucht is de moeder van de afgunst; pas de hebzucht oplossingen toe?

Compenserende deugden: empathie, mededogen

h. Hebzucht

Vroeger een ondeugd, vervolgens een langzame normalisering. De zware zonde van weleer is een zegenrijk instrument geworden. Het is steeds moeilijker geworden in onze cultuur niet hebzuchtig te zijn, want we zijn ondernemer van eigen leven, vooruitgang en presteren. De politiek zal hebzucht niet kunnen dempen, maar toch is het nodig consumentisme te beperken onder meer vanwege het klimaatprobleem.

                                                                          Constateringen:

Er zijn graden van hebzucht qua beroep
Jongeren hebzuchtiger dan ouderen
Mannen niet hebzuchtiger dan vrouwen
Rechtse politici/bevolking hebzuchtiger dan linkse
Hebzuchtigen liegen makkelijker; plegen ook makkelijker overspel
Hebzuchtigen zwakkere zelfdiscipline; vaker jaloers en materialistisch
Hebzucht correleert met andere ondeugden: met name macchiavellisme, narcisme en psychopathie
Hebzucht gaat niet alleen over materiële zaken, ook andere behoeften zoals macht, status, eten en seks. Houdt ook verband met jaloezie.
Bij hebzucht is het verwerven van bezit belangrijker dan retentie
Differentie bij geslachten naar gelang onderwerp: bijvoorbeeld vrouw kleren, man sekspartners
Sociaaleconomische status geen invloed; jeugdarmoede wel
Hebzucht geeft meer kans op tunnelvisie
Hebzucht kan initiatief en activiteit veroorzaken/ondersteunen. Niet goed helemaal geen hebzucht te hebben. Hebzuchtigen werken harder, hebben meer inkomen, meer rijkdom, niet per se meer welzijn
Sleutel van goed leven is weten wanneer genoeg genoeg is
Wellust en vraatzucht een zekere vorm van hebzucht. Afgunst specifieke vorm van hebzucht. Onder de ondeugden alleen luiheid vrij van hebzucht

Voordelen nieuwe status

  • Meer ontspanning, minder frustratie en stress
  • Meer zelfdiscipline, minder jaloezie, minder materialisme
  • Grotere integriteit
  • Groter welzijn voor mensheid en aarde

Compenserende deugden: vrijgevigheid

  1. Voorzichtigheid (prudence)
  • Definitie. Een tweedimensionaal fenomeen, want heeft van doen met anderen en met omgeving. Tegenpolen: onbezonnenheid, roekeloosheid.
  • Gebieden: zelf (gezondheid, gevaar), gezin, familie/vrienden, werk/studie/vermaak, maatschappelijk verkeer
  • Aantal stappen te nemen voor aanpak: afhankelijk van mate van onbezonnenheid/roekeloosheid, drie tot vijf stappen

Ondeugd bij voorzichtigheid: onbezonnenheid, roekeloosheid, overmoed, d.w.z. potentieel statusverlies, rampen, gezondheid, geld
Roekeloosheid is een wilde en onzorgvuldige versie van onbezonnenheid. Overmoed is een essentieel onderdeel van veel successen; het geeft namelijk meer geloof in eigen kunnen, levert vasthoudendheid en gaat gepaard met grotere ambitie. Overmoed leidt regelmatig tot de illusie beter te zijn dan een ander. In situaties met grote belangen, bijvoorbeeld financieel, oppassen met overmoed. Overmoed is het gat tussen onze prestaties en wat we denken te presteren. Overmoed heeft het gevaar van foute inschattingen, onrealistische voorspellingen en gevaarlijke beslissingen. Zou van pas kunnen komen wanneer er weinig te verliezen valt en de potentiële winst groot is, bijvoorbeeld bij daten
Spreekwoorden: ‘Bezint, eer gij begint’

Voordelen nieuwe status

  • Verstandigere beslissingen, beter leven
  • Geen of minder emotionele of andere rampen
  • Betere relaties

Corrigerende acties:

  • Reflectie, perspectief, nadelige gevolgen van roekeloosheid;
  • Gevoeligheid voor risico’s ontwikkelen
  • Met anderen overleggen voor advies, zelfs controle ----------------------------------------------

III. Programming the game (general)

Gamification is het toepassen van game design, game mechanics and experience in een non-game context en mensen digitaal engageren en motiveren om hun doelen te bereiken. We kunnen van games leren door niet te proberen de games zelf te begrijpen, maar juist door de principes te gebruiken die een game tot een succes maken
Gamification is bedoeld om de voorwaarden te creëren die mensen in staat stelt om plezier te beleven. Een van de voorwaarden om mensen plezier te laten beleven, is dat het op vrijwillige basis gebeurt.
Gamification breaks larger goals into smaller practical challenges, encouraging players as they progress through levels, and engages them emotionally to achieve their very best.
Gamification is particularly well suited to engaging communities of interest in changing behaviors. Gamification uses goal setting, triggers and baby steps to help people change behaviors. Players can find kindred spirits and enlist the support of friends with social sharing. Gamification helps people repeat behaviors until they become habits, keep the process fresh, and develop change over time.
Gamification is een vorm van gedragspsychologie. En een methode om bepaalde gebieden in de hersenen te activeren. Als je er serieus mee aan de slag gaat, zijn er veel positieve effecten. Mensen leren sneller, onthouden meer, geven minder snel op, bereiken hogere doelen, zijn trots op zichzelf en hebben meer plezier in wat ze doen. Door gamespel verbetert: leervermogen, zelfvertrouwen, transparantie, samenwerking, creativiteit, plezier, doorzettingsvermogen.
.
Gamification is geen game, het gebruikt alleen de gamemechanismen. De manier waarop deze mechanismen worden ingezet hebben een achterliggende betekenis en gamificationsystemen zijn er niet voor recreatieve doeleinden. Dus, als je het goed inzet, is gamification niet verslavend
Gamification gaat over motiveren. Het vergroot ons engagement door onze motivational triggers te stimuleren. Als je mensen echt wil motiveren, dan moet je ervoor zorgen dat zij hun doelen op het gebied van persoonlijke ontwikkeling kunnen halen. Gamification altijd positief gebruiken, plezier hebben kan niet op bevel. Het vertrouwen dat de medemens zich wil verbeteren kun je via het spel uitdrukken. Het spel aangaan is goede voornemens maken! Gamification vereist een positieve aanpak en draait om positieve feedback. Belonen is het meest effectieve middel om gedrag te veranderen en het is veel effectiever dan het afstraffen van slecht gedrag. Om het snelst resultaat te behalen, moet je goed gedrag belonen en slecht gedrag negeren. Niet andersom! Positief belonen roept ook positieve gevoelens op en daar worden mensen blij van.
Algemene doelstellingen
Elk boek en artikel over gamification stelt dat het absoluut essentieel is om de doelstellingen van je game aan het begin te formuleren en uit te werken.
In het algemeen is gamification gericht op één of meer van de volgende doeleinden: het veranderen van gedrag, het ontwikkelen van vaardigheden of het stimuleren van innovatie
Gedragsverandering in het algemeen en deugdontwikkeling in het bijzonder behelzen het afleren van ongewenst en het aankweken van gewenst of deugdzaam gedrag, met als doelen:

  • Je gedrag en de omgang met jezelf en anderen positiever, vredelievender en aangenamer maken en daardoor bij te dragen aan een gelukkiger zelf en omgeving. Gedrag dat goed is voor de beoefenaar en goed voor de omgeving. Meer deugdzaam gedrag zou meer geluk inhouden voor betrokkenen, voor de maatschappij in het algemeen en tot minder misdaad leiden.
  • Onplezierig gedrag zou verminderen, er zou meer samenwerking, meer vrede, minder haat, nijd, kortom minder ondeugd zijn. Het zou hulpbronnen en geld vrij maken voor een betere verdeling van de welvaart en die voor iedereen vergroten. Individuen, groepen en organisaties zouden allemaal gezonder, welvarender en gelukkiger zijn (behalve de wereld van de ondeugden)
  • Zelfvertrouwen, zelfachting, zelfrespect en eigenliefde stimuleren en daardoor een vruchtbaarder, vredelievender en gelukkiger bestaan opbouwen
  • Het meester worden over jezelf zodat je aan negatieve verleidingen kunt weerstaan en jezelf op het rechte pad houdt
  • Bevlogen in het leven te staan

Gedragsdoelstellingen van gematigdheid

Gematigdheid heeft vier karaktersterktes. Vergeving is een sterkte die vereist dat we gevoelens overwinnen van woede, droefheid of angst veroorzaakt door overtredingen van een andere persoon jegens ons. (overgebracht naar deugd humaniteit). Nederigheid en bescheidenheid hebben te maken met het beheersen van onze wens voor aandacht van anderen en ons gedrag voor zichzelf laten spreken. Voorzichtigheid gaat over het vermijden van impulsieve tendensen en het wachten met stappen nemen totdat risico’s effectief beheerst kunnen worden. Zelfregulering gaat over het beheersen van ons gedrag:

  • Een vergevingsmentaliteit aankweken waardoor haat en rancune een kleinere of geen rol van betekenis spelen in de omgang met anderen
  • Nederigheid en bescheidenheid aankweken. Zichzelf niet op de voorgrond plaatsen. De eer aan anderen geven. Je gedrag voor zichzelf laten spreken.
  • Voorzichtigheid aanleren: impulsieve, ondoordachte reacties vermijden. ‘Bezint eer gij begint’
  • De deelnemers zelfbeheersing bij brengen op fysiek, emotioneel, geestelijk en sociaal terrein zodat zij geen speelbal zijn van ondeugden en verslavingen (genotmiddelen) en zodoende moreel, mentaal, fysiek en sociaal in optimum vorm verkeren

III. Het ontwerpen van het spel

Het is van belang de doelstellingen te vertalen naar concrete, specifieke en meetbare gedragingen. Welk gedrag willen we uitlokken bij de spelers en hoe gaan we dit meten? De beoogde gedragsdoelstellingen dragen, direct of indirect, bij aan het behalen van je doelen. Begrijp de spelers en formuleer meetbaar en gewenst gedrag. De doelstellingen zijn belangrijk; de formulering ervan is normaal geen probleem. Het is het pad naar het doel dat vaak het probleem vormt. Dat pad weergeven is één manier waarop gamification kan helpen. Door dat doel op te delen in een serie van controleerbare stappen en mensen aanmoedigen, kunnen gegamificeerde oplossingen helpen de doelen te bereiken.
De moordende concurrentie zorgt dat meest uiteenlopende originele ideeën het daglicht zien. Niets aan toeval overlaten (iets origineels produceren, maar ook niet te uitbundig). Niet bang zijn voor mislukking.
Superbetter als voorbeeld
Jane McGonigal heeft een website opgezet die door zo’n 400.000 mensen geraadpleegd wordt en opzienbarende resultaten produceert in het oplossen van ernstige persoonlijke problemen of het verbeteren van gedrag. In wezen gaat het om de benodigde motivatie te genereren en die door aantrekkelijke presentaties in stand te houden om stap voor stap de beoogde problemen op te lossen of andere doeleinden te bereiken. Het programma heeft zeven stappen, te weten:

  • Daag jezelf uit. Obstakels dienen geen dreiging, maar een uitdaging te zijn. Je moet de motivatie, het zelfvertrouwen en de moed ontwikkelen om problemen of projecten aan te pakken, in ons geval deugdzamer gedrag. Uitdagingsmentaliteit is nodig voor het elimineren van angst en het aanpakken van de maatkuur. Dit is fundamenteel om mee te beginnen.
  • Verzamel en gebruik power-ups (oppeppers) Beloningen zijn nodig, de spreekwoordelijke suikerklontjes voor het paard. Vindt uit wat je sterker en gelukkiger maakt. Voor en/of na een flinke inspanning. Als je met een lastige uitdaging te maken hebt, moet je toegang hebben tot positieve gevoelens, tot oppeppers, fysiek, emotioneel, verstandelijk en sociaal. Goede dingen die je betrouwbaarder, gelukkiger, gezonder of sterker doen voelen. Ze scheppen een kort moment van plezier, kracht, moed of verbintenis. Kleine dingen die je een stoot energie, een positieve emotie, sociale steun of motivatie geven. Ze zijn nodig om zwakke momenten te overbruggen en je ‘high’ te houden. Oppeppers leiden tot een hogere ‘vagal toon’, een fysieke conditie die je grotere daad- en veerkracht geeft en je in staat stelt grotere levensobstakels aan te pakken. Met relatief meer positieve emoties leef je langer en gelukkiger.
  • Slechterikken. Identificeer en bestrijd slechterikken (bad guys), gewoontes en houdingen die je in de weg staan. Ontwikkel psychologische flexibiliteit en sta open voor negatieve ervaringen zoals pijn of mislukkingen, als ze je iets leren of dichter bij je doel brengen
  • Queestes (wapenfeiten). Onderneem geëngageerde actie. Wapenfeiten zijn eenvoudige dagelijkse handelingen, kleine stapjes, die helpen om je grotere doelen te bereiken. Zet iedere dag kleine stapjes naar je grote doel, zelfs als het moeilijk is. Blijf gefocust op je doel. Je kunt quests ook ‘SMART’ acties noemen van de Acceptance and Commitment Therapy (Specific, Meaningful, Adaptive, Realistic, and Time-framed), maar je dient er ‘fun’ aan toe te voegen). Wapenfeiten zijn het meeste effectief wanneer gebaseerd op persoonlijke, diepe waarden. De wapenfeiten dienen uitgekiend en grappig te zijn en bij voorkeur een oplopende serie te vormen (3 tot 12). Succesvolle geëngageerde actie versterkt je zelfvertrouwen en wilskracht en stimuleert de ‘competentie en controle overtuigingen’ (hoop, optimisme, zelfeffectiviteit). Deze overtuigingen vormen samen het geheime recept van onhoudbare motivatie en wilskracht. Deze feiten zijn eigenlijk kleine stappen (incremental steps) naar je grotere doel. Eén geëngageerde actie per dag maakt al aanzienlijk verschil in hoe gelukkig, gezond en dapper men zich voelt. En als je je wilskrachtspier versterkt en je welzijn en doelgerichtheid vergroot, kun je grotere wapenfeiten aan. Iedere keer dat je succesvol geëngageerde actie onderneemt, neemt je hoop, optimisme en zelfeffectiviteit toe. Competentie en controle overtuigingen vormen samen het geheime recept van onhoudbare motivatie en wilskracht. Frequentie is belangrijker dan omvang. Hoe meer succesvolle wapenfeiten, hoe meer je optimisme toeneemt.
    Bondgenoten. Cultiveer samenwerking met en zoek hulp van anderen. Probeer tenminste twee mensen te vinden waar je steun aan kunt vragen en met wie je eerlijk kunt spreken over je stress en uitdagingen.
    Geheime identiteit, een atavar. Bekijk je leven met zijn heroïsche momenten en vind jouw eigen ‘heldenverhaal’; heldenverhalen inspireren en motiveren onszelf sterker in te zetten en betere versies van onszelf te maken.
  • Heldendaden. Een ontzagwekkend resultaat dat je gemotiveerder en minder bang voor mislukking maakt. In gaming heten die heldendaden ‘epic wins’. Het is meer een speldoel dan een zelfverbeteringsdoel. Speldoelen hebben vier dingen gemeen: ze zijn realistisch, uitdagend, stimulerend en vergevingsgezind. Onder moeilijke omstandigheden is het belangrijk om gelegenheden voor succes en doorbraak te vinden: de kunst van positieve herwaardering. Deze herwaardering is een krachtige bron van mentale, emotionele, sociale en fysieke veerkracht. De beste manier om goed in positieve herwaardering re worden is om jezelf te positioneren voor regelmatige heldendaden of positieve doorbraken.
    McGonigal heeft naast de website ook het boek ‘Super Better’ gepubliceerd. Je kunt dus ‘Superbetter’ zowel digitaal als analoog gebruiken. In principe willen we voor ons deugdvormingsprogramma ook beide methodes ontwikkelen. Om te beginnen zetten we het kader schriftelijk uiteen. Vervolgens gaan we suggesties toevoegen hoe dat kader vertaald zou kunnen worden in een digitaal spel. Daarna dienen we met gamification-deskundigen in zee te gaan om een aantrekkelijk gegamificeerd spel te ontwikkelen.

Intrinsic vs extrinsic motivation
The power of gamification is all about motivation.
Gamification success is really all about motivating players to achieve their goals. Gamification is not just about applying technology to old engagement models, like awarding ski pins. Gamification creates entirely new engagement models, targeting new communities of people and motivating them to achieve goals they may not even know they have.
The goal of gamification is to motivate people to change behaviors or develop skills, or to drive innovation.
Probeer met gamification altijd in te spelen op de betekenis van intrinsieke motivatie. Dit is zo belangrijk om echt gedrag te veranderen en duurzame resultaten te behalen. Daarmee voeg je op een positieve manier iets toe voor je speler.
Gebruik gamification altijd met een positief uitgangspunt, om mensen aan te moedigen, om ze te prikkelen hun kennis te verbreden, om een gevoel van betrokkenheid bij ze uit te lokken en om meer betekenis te geven aan hun werkzaamheden.
Engaging players at an emotional level. The challenge in getting most people to do mundane or tedious tasks is to engage them at a deeper, more meaningful level. At its core, gamification is about engaging people on an emotional level and motivating them to achieve their goals. Player motivation is critical to success
One way to motivate people is to present them with practical challenges, encourage them as they progress through levels, and get them emotionally engaged to achieve their very best. Gamification does just that. Gamification stimulates motivational triggers
The focus of engagement is often on the quantity of interactions rather than the quality.
It is important to distinguish between emotional engagement and transactional engagement. Every interaction is a balance, with some weighing more on the emotional side and others being more transactional. We need to shift our focus to emotional engagement if we want to truly motivate people.
Gamification uses primarily intrinsic rather than extrinsic rewards. The distinction between the two is one of the ways we can distinguish gamification from rewards programs. Intrinsic rewards sustain engagement because they engage people at an emotional level. Extrinsic rewards can certainly be used to motivate people, but the motivation occurs at a transactional level.
Intrinsieke motivatie komt vanuit de persoon zelf. Wat gamification kan doen, is bepaalde intrinsieke motivatoren faciliteren of bepaalde extrinsieke motivatoren versterken (carrots and sticks is extrinsieke motivatie). Gamification brengt daarmee een extra laag van betekenis aan in de bestaande situatie, die niet hinderlijk is voor intrinsieke motivatie.
The new approach is built much more around intrinsic motivation. Around the desire to do things because they matter, because we like it, they’re interesting, or part of something important. This operating system revolves around three elements: autonomy, mastery and purpose. Autonomy: the urge to direct our own lives. Mastery: the desire to get better and better at something that matters. Purpose: the yearning to do what we do in the service of something larger than ourselves. These are the building blocks of an entirely new operating system. Intrinsic motivators versus extrinsic motivators. Autonomy, mastery and purpose, versus carrot and sticks, and who wins? Intrinsic motivation, autonomy, mastery and purpose, in a knockout!
Voor het succes van ons gamification-project is het dus van belang om de intrinsieke motivatoren van de spelers in kaart te brengen. Wat vinden zij belangrijk. Speel in op deze intrinsieke motivatie door deze rollen te versterken in het design van de game. Probeer met gamification altijd in te spelen op de betekenis van intrinsieke motivatie. Dit is zo belangrijk om echt gedrag te veranderen en duurzame resultaten te behalen. This player-centric design is key designers need to understand players’needs and ambitions
Natuurlijk kunnen persoonlijke doelen heel verschillend zijn. Maar de drijfveren achter ons handelen zijn in de kern bij alle mensen gelijk. Breng de oerdrijfveren in kaart.

De acht oerdrijfveren zijn geformuleerd door game-wetenschapper Yu-Kai Chou, aan de hand van uitgebreid onderzoek onder gamers en de manier waarop onze hersenen regeren op games.

  1. Meaning: we raken gemotiveerd als we betekenis toe kunnen voegen aan de wereld.
  2. Empowerment: we gaan harder lopen als we handvatten en tools krijgen om onszelf te verbeteren.
  3. Social pressure: we worden fanatiek van competitie of als we een gezamenlijk doel nastreven.
  4. Curiosity: we willen leren en nieuwe dingen ontdekken.
  5. Scarcity: we willen kansen pakken en bijzonder zijn.
  6. Avoidance: we zijn erop gebrand om kleine of grote rampen te voorkomen.
  7. Ownership: we willen controle hebben en zelf in de driver’s seat te zitten.
  8. Accomplishment: het stimuleert om vooruitgang te zien, aangemoedigd en beloond te worden.
    Elke succesvolle game prikkelt meerdere van deze drijfveren. Welke zijn speciaal relevant voor de deugd maat?

Extrinsieke motivatie

Extrinsieke beloningen zijn effectief waar simpele regeltjes van toepassing zijn en een duidelijk doel bestaat. Beloningen, uit hun aard, vernauwen onze aandacht en concentreren onze aandacht; dat is waarom ze in zoveel gevallen werken. Hoewel in een verrassend nauwe marge van omstandigheden. Extrinsieke beloningen vernietigen vaak creativiteit. Het geheim van topprestaties is niet straf en beloning, maar die onzichtbare intrinsieke kracht – de kracht om dingen om zichzelf te doen. De motivatie om dingen te doen omdat ze ertoe doen.
Je kunt motivatie zien als een lijn met aan het ene uiteinde ‘puur ongemotiveerd’ en aan het andere uiteinde ‘intrinsieke motivatie’. Iemand die puur ongemotiveerd is, zal met geen mogelijkheid te stimuleren zijn tot het vertonen van bepaald gedrag. Iemand die daarentegen intrinsiek gemotiveerd is, zal gedrag uit zichzelf laten zien zonder dat daar een externe stimulans voor aan te pas hoeft te komen. Deze persoon handelt vanwege de activiteit zelf of voor wat die activiteit voor hem op lange termijn kan betekenen. Alles daartussen heet extrinsieke motivatie. Extrinsieke motivatie is ook onderdeel van gamification.
Cognitieve dissonantie van Leon Festinger, is ook een motor achter veranderingen van mening en gedrag. Als cognities (kennis, emotie, attitude, intentie, percepties) van eigen gedrag niet met elkaar stroken, passen mensen daartoe het element aan dat met de minste moeite veranderd kan worden. Over het algemeen kan men meningen en voorkeuren gemakkelijker aanpassen dan gedrag. Het proces van dissonantiereductie vertoont verwantschap met afweermechanismen (psychoanalytische theorie, rationalisatie) maar ook met bijvoorbeeld verdringing en ontkenning.
Een andere motivator is de keuzerechtvaardiging, de universele drang van mensen om gemaakte keuzes en geleverde inspanningen te rechtvaardigen (self-justifcation)
Operant conditioneren is een vorm van conditionering waarbij de interactie tussen het subject en de omgeving wordt bestudeerd. Operant conditioneren werkt het beste als de beloning niet altijd volgt op de actie. De meeste mensen zijn juist bekend met de andere vorm van conditionering, die van Pavlov, ook wel respondente conditionering genoemd. Hierbij gaat het vooral om de fysiologische reflexen. Een bel gaat en een hond begint te kwijlen. Beiden zijn vormen van conditionering.
Hetzelfde effect bij operant conditioneren zien we terug in games waarbij er een ‘kans’ is op een item.

Spelertypes en target audience

Een gamified oplossing te vinden die mensen aantrekt op emotioneel niveau vereist een diep inzicht in de spelers. Hun doeleinden zijn niet altijd rationeel, zijn niet altijd makkelijk te identificeren en ze zijn niet uniform in een groot publiek.
Onze doelpubliek voor het promoten van gematigdheid en andere deugden is een breed, in principe iedereen die geïnteresseerd is om zichzelf beter onder controle te krijgen en zijn ik een bescheidener plaats in de omgang met anderen te geven. Idealiter is het ieder mens. Dat is een wispelturig en variabel publiek. Een goed voorbeeld is het eindejaarpubliek dat goede voornemens maakt voor het komende jaar (afvallen, stoppen met roken, etc.). Uit een eerder jaarlijks onderzoek van het ING Economisch Bureau naar goede voornemens bleek dat acht op de tien Nederlanders goede voornemens hebben, maar dat slechts één op de zes zich dat jaar daadwerkelijk aan zijn of haar plannen had gehouden. De goegemeente te helpen succesvoller te worden bij hun pogingen is een belangrijk doel van het paradijsspel.
Er zijn natuurlijk typische personas en subgroepen in ons brede publiek; bijvoorbeeld ouderen die doorgaans een betere controle over zichzelf in de loop van hun leven ontwikkeld hebben en minder onstuimige verlangens hebben dan jongeren. Voornamelijk ook mensen die geïnteresseerd zijn om (tijdelijk?) deugdzamer te leven. Dat zou iedereen kunnen zijn. Het hangt ook af van hoe aantrekkelijk je het spel maakt. Mensen met levenservaring, mensen die negatieve ervaringen willen compenseren of in de toekomst voorkomen, mensen die het licht hebben gezien. Volwassenen waarschijnlijk, maar we moeten het idealisme en de ambitie van jongeren niet onderschatten. Alles bij elkaar een aanzienlijke variatie in het potentiële spelerspubliek. Moeten er misschien verschillende spellen gemaakt worden, afhankelijk van subgroep en leeftijd!? Een typisch persona is de welwillende maar zwakke broeder of zuster, die met veel enthousiasme begint en die na korte tijd opgeeft.
De ene speler is de andere niet en we moeten ervoor zorgen dat ons spel meerdere spelerstypes aanspreekt. Wie zijn dan de spelers, wat is de relatie tot de spelers, waar kunnen we de spelers mee motiveren en waarmee juist niet? Wat zijn hun dromen en hun angsten? Niet iedereen raakt op dezelfde manier gemotiveerd en men dient te proberen zich in de rol van zijn spelers te verplaatsen. Bedenk waar zij gemotiveerd door raken.
Er zijn blijkbaar vier typen mensen: Killer (agressief), Achiever (presteerder, Socializer (teamspeler) en Explorer (onderzoeker).
• de Killer – wil winnen van een ander
• de Achiever – wil zichzelf overtreffen en resultaten bereiken
• de Socializer – wil samenwerken met anderen
• de Explorer – wil alles tot in de puntjes begrijpen.Give your ‘free spirits’ room to move.

Je moet ze, zo mogelijk, alle vier gerieven. De explorer is leergierig. Maak voor hem een databank waarop je alle informatie, artikelen, achtergronden, etc. over deugdethiek kunt vinden.
Zo is er een sociale, van onder opgebouwde kennisbank die de socializers en de explorers aanspreekt. Ook zijn er badges te behalen die het meest aantrekkelijk zijn voor de achiever, waarbij sommige verrassingsbadges ook erg interessant zijn voor de Explorer. Daarnaast is er een leaderboard met een puntensysteem dat het spelerstype ‘killer’ aanmoedigt.
Spelers houden van a/ iets te kunnen ontdekken; b/ zijn sociaal; c/willen doelen bereiken; d/vinden status belangrijk; e/ willen waardering; f/ houden van beloningen; g/ willen bovenal plezier hebben. Een goede ervaring bevat minimaal één, maar voor een optimaal resultaat meerdere van deze elementen.
Plezier is belangrijk, want het creëert energie. Hoeft niet ten koste te gaan van productiviteit, focus en leervermogen, integendeel. Acht soorten plezier: sensatie (voor extra motivatie), fantasie (voor creativiteit), vertelling (als je iets wilt verkopen), uitdaging, kameraadschap (voor teamgevoel), ontdekking, expressie, onderwerping. Het is de kunst dat te doseren in juiste hoeveelheden op de juiste manier en op het juiste moment. Een enorm onderschat fenomeen. Vele successen zijn te danken aan het plezier (vaak gekoppeld aan passie) dat mensen beleefden aan het tot stand komen van dat succes. Het zorgt dat mensen doorgaan waar anderen afhaken.
Plezier werkt het best als het toegevoegd kan worden aan de primaire activiteit, zodat de dagelijkse praktijk een stuk leuker wordt. Het gevolg is dat beloningssystemen effectiever kunnen worden ingezet. Plezier is nuttig en gamification is dé manier om het te implementeren.

Masterstatus en rol-model
Zelfregulering is volgens het onderzoek van McGrath één van de minst voorkomende deugden. Het is dus niet eenvoudig om een ‘master status’ te vinden die direct tot de verbeelding van het publiek spreekt. Gamification is vooral geschikt als het masterniveau dat bereikt kan worden al bij aanvang een aantrekkelijk vooruitzicht is. Welke ‘masterstatus’ spreekt tot verbeelding van onze doelgroepen? Waardoor worden ze geactiveerd, wat zorgt ervoor dat de lichtjes in hun ogen gaan twinkelen? Dit is de status waar we naar toe gaan werken. We moeten antwoorden hebben op het buikgevoel en de werkelijkheid grondig analyseren. Wie zijn de stakeholders? Alles verdient verbonden te zijn met de essentie van het spel. Welke symboliek/heldenfiguur op het einde? Een zichzelf ontwikkelende avatar, die begint als een bij, die de bloemen bevrucht met deugden. Waar is de deugdkweker? ) Hoe spreek je je publiek aan, met rolmodel, morele uitdaging, lange termijn voordeel, prestatie (sport, seksualiteit)
Wie is een goed rolmodel voor zelfbeheersing, iets wat jongeren aan zou kunnen spreken, zoals de Seals in het Amerikaanse leger (uithoudingsvermogen).
Bevlogenheid, het geheim van geluk (Mihaly Csikszentmihalyi)
And regardless of the culture, regardless of education or whatever, there are these seven conditions that seem to be there when a person is in flow. There’s this focus that, once it becomes intense, leads to a sense of ecstasy, a sense of clarity: you know exactly what you want to do from one moment to the other; you get immediate feedback. You know that what you need to do is possible to do, even though difficult, and sense of time disappears, you forget yourself, you feel part of something larger. And once the conditions are present, what you are doing becomes worth doing for its own sake.
If we know what that set point is, we can predict fairly accurately when you will be in flow, and it will be when your challenges are higher than average and skills are higher than average. And you may be doing things very differently from other people, but for everyone that flow channel, that area there, will be when you are doing what you really like to do. Arousal is still good because you are over-challenged there. Your skills are not quite as high as they should be, but you can move into flow fairly easily by just developing a little more skill. So, arousal is the area where most people learn from, because that’s where they’re pushed beyond their comfort zone and to enter that — going back to flow — then they develop higher skills. Control is also a good place to be, because there you feel comfortable, but not very excited. It’s not very challenging any more. And if you want to enter flow from control, you have to increase the challenges. So those two are ideal and complementary areas from which flow is easy to go into.
The other combinations of challenge and skill become progressively less optimal. Relaxation is fine — you still feel OK. Boredom begins to be very aversive and apathy becomes very negative: you don’t feel that you’re doing anything, you don’t use your skills, there’s no challenge. Unfortunately, a lot of people’s experience is in apathy. The largest single contributor to that experience is watching television; the next one is being in the bathroom, sitting. Even though sometimes watching television about seven to eight percent of the time is in flow, but that’s when you choose a program you really want to watch and you get feedback from it.
So the question we are trying to address — and I’m way over time — is how to put more and more of everyday life in that flow channel. And that is the kind of challenge that we’re trying to understand. And some of you obviously know how to do that spontaneously without any advice, but unfortunately a lot of people don’t. And that’s what our mandate is, in a way, to do.

Het spel dient vier fasen te hebben: exploration, onboarding, ‘ongoing’ en eindfase.

Je hebben onze doelstellingen, we weten wie onze spelers zijn en hoe we ze kunnen motiveren. Nu gaan we ons storten op het inzetten van de juiste game-elementen en kan ons spel echt vorm gaan krijgen. Nu is het van belang deze doelstellingen te vertalen naar concrete, meetbare gedragingen (target behaviors). Als de spelers het spel leuk vinden om te doen, dan komen ze zeker terug. We hebben vastgesteld waarom we gamification willen implementeren. Het is meer dan een app maken, het is een ervaring creëren. Behalve de goed afgestemde doelstellingen en gedragingen, is het belangrijk dat ook de look & feel van de gamification-elementen aansluiten bij de belevingswereld van de spelers. Het is wenselijk anekdotes te plaatsen en humor te gebruiken.
Voor volwassenen, is het wenselijk ingewikkelde keuzes te vergemakkelijken; taken structureren en opsplitsen in kleine stappen. Gedurende het hele proces dienen we duidelijk te communiceren. Geef de speler wat beloofd is!
Creëer een voortdurend process. Ensure flow; balance is the key

Hoe springen we van beeldverhalen/entertainment naar opdrachten?
Learning is best done in a collaborative environment, and most gamified learning solutions encourage learners to develop a network of peers or enlist a tutor to engage and enhance the learning process.
Learning is a progressive activity, with skills and knowledge built upon previously learned material. Gamified solutions must leave no gaps in learning that will hinder students in approaching subsequent material. Gamification and learning are a natural fit. As we learned from Dan Pink’s book ‘Drive’, that mastery is a strong motivator. We all have an innate desire to improve. The challenge is not getting people to want to learn and grow – they already do – it is helping them find the path to success. The solution is to break the learning process into small steps, so that every step stretches the player’s ability but is still within her reach. Only then can she complete the journey and achieve her goal. When learning a new skill or acquiring knowledge, having a clearly defined goal is crucial to success.

Er zijn verschillende manieren om een gamification-systeem te implementeren. Met gamedesigntechnieken kan vrijwel elke website worden geoptimaliseerd. In grote lijnen ga je op zoek naar een systeem dat de interactie tussen de gedragingen en game-elementen opspoort en integreert in je huidige systemen
Nu zijn er zo’n 47 verschillende game mechanieken (bijvoorbeeld countdown, achievements, feedback, community goal). Elk mechaniek prikkelt andere drijfveren. Je kunt dus een weloverwogen keuze maken en precies die game mechanics inzetten waarmee je de ‘spelers’ het best motiveert om hun doelen te bereiken. ‘Player journey’ of ‘experience design van de journey’ describes the path the players take through the solution. From on-boarding the players through taking them to advanced levels, designers must carefully balance challenge and skill as the player progresses, in order to maintain engagement.
Wat hebben wij zelf in petto als game-mechaniek? Lied, gedicht, spreuk, film, titel van boek, idool/held, grap
Een gamification game is opgebouwd uit engagement en progression loops. Een engagement loop houdt de speler gemotiveerd om een actie uit te voeren. De speler doet dat, ontvangt hiervoor een badge, deze badge motiveert de speler om nog een actie uit te voeren. Een progression loop is een lange termijndoel opgedeeld in kleinere, korte termijnmissies. De spelervaring verandert naarmate de speler verder vordert in de game. Bijvoorbeeld: des te verder de speler in de game komt, des te moeilijker de opdrachten worden.
Boarding
Er dient genoeg aandacht besteed te worden om spelers ‘aan boord’ te krijgen, anders heeft het geen zin. Boarding is een belangrijke stap naar echte betrokkenheid. We dienen ervoor te zorgen dat de eerste stappen die de speler zet binnen het spel, simpel uit te voeren zijn. Op deze manier beleeft de speler succeservaringen en wordt hij in het spel getrokken. Zorg dat je genoeg aandacht besteedt aan de eerste handelingen die een gebruiker gaat doen. Geef altijd positieve feedback. Geef spelers het gevoel dat ze iets bereikt hebben, het gevoel vooruit te gaan en altijd weer een nieuwe (haalbare) uitdaging. Bewuste en onbewuste feedback is een uiterst krachtige tool. Aandacht krijgen is de eerste stap. In de boardingfase binnen een game is het niet de bedoeling dat een speler fouten maakt (geen grote althans). De eerste levels moeten altijd gehaald kunnen worden en tegelijkertijd de speler het gevoel geven iets uitzonderlijks te hebben gepresteerd. Doel hiervan: het gevoel krijgen goed in dit spel te zijn.
De boardingfase (contradictie) moet makkelijk zijn en tegelijkertijd als moeilijk ervaren worden (grote uitdaging voor game-ontwikkelaars en gamifiers). Maak het fascinerend, interessant, uitnodigend. Hou het simpel, geen barrières. Binnen het boardingsproces mag niets de voortgang in de weg staan. Dit proces moet vloeiend, eenvoudig en vanzelfsprekend verlopen. Een speler moet als het ware in het spel glijden. Zorg dat het snel te begrijpen is. Probeer op einde spelers in flow te krijgen. Niet te agressief, anders jaag je ze weg. Plezierige ervaringen. Gebruik leuke fun-elementen
Bedenk welke routes (elkaar opvolgende handelingen) interessant zijn. Hoe kun je extra uitdagingen aanbrengen op de route, waardoor iemand extra trots is op zijn of haar prestatie en het gevoel krijgt bijzonder te zijn.
Gamification – mits goed toegepast – werkt onbewust, dus schrik niet van mensen die zeggen dat het ze het niet ‘leuk’ vinden.
Vaak als een aantal mensen eenmaal aan het feestje meedoen, verdwijnt de weerstand bij de rest.
Een hogere zelfeffectiviteit, een meer autonome houding, een hogere motivatie en een actievere houding bij het leren zijn het gevolg van het toepassen van de gangbare kenmerken van een game, zoals de flow, de betrokkenheid, het spelelement, scoringsmechanisme, feedback en de manier waarop er kan worden samengewerkt.

Kijk welke elementen een juiste invulling geven aan de context, bijvoorbeeld tekst, video, foto, animatie, grafisch element, button, uitstraling of combinatie van deze. Originaliteit wordt gewaardeerd, maar overdaad kan schaden. Sterk afwijkend idee kan ook afschrikken. Humor toevoegen een beproefd concept.
Pop-ups geven aan op welke eigenschap de speler moer focussen om op een niveau hoger te komen, zoals training, databank, kennisverwerving. Zo kan het bijvoorbeeld beter voor je niveau zijn om je eens een dag te focussen op je trainingen, of op het raadplegen van de bottom-up kennisbank om zo je kennis te vergroten.
Bezoekers moeten keuze hebben waarmee te beginnen en kunnen afwisselen. Geef spelers de gelegenheid hun eigen inhoud te creëren. Bij splitsingen zou de speler zijn eigen pad en bestemming kunnen kiezen; de keuze moet emotioneel betekenisvol zijn om effectief en gewaardeerd te worden. Je zou spelers ook kunnen laten aangeven wat ze zelf denken dat hun sterke en zwakke punten op een bepaalde maatkwaliteit zijn. Laat spelers zoveel mogelijk hun eigen inhoud maken. Voor het op maat maken moet je de faciliteiten geven. Er dienen voldoende uitdagingen te zijn en het spel moet ruimte bieden voor een persoonlijke strategie. Door enkele spelregels toe te voegen kun je mensen warm laten lopen voor de uitdagingen.

Rewards, punten, badges en certificates
Een game heeft over het algemeen vaak punten en/of badges, maar een gamer zal nooit zeggen dat een game leuk is omdat er punten en badges worden gebruikt. Deze zal eerder zeggen: dit is een leuke game, omdat ik word uitgedaagd, omdat het ervoor zorgt dat ik mijn creativiteit kan gebruiken, omdat ik dit samen met mijn vrienden kan spelen, omdat ik iemand kan zijn of dingen kan doen die in het echte leven niet kunnen. Puur het inzetten van punten en badges heeft vaak weinig betekenis.
Daarentegen zijn punten en badges vaak een belangrijk onderdeel van de feedback binnen een gamification-systeem. De effectiviteit van deze feedback kunnen we uitleggen aan de hand van de principes van operant conditioneren. Het denkbeeld hierachter is dat een subject een verband legt tussen een situatie en een bepaald gedrag dat wordt opgevolgd door een gunstige- of ongunstige consequentie. Wordt het gedrag opgevolgd door een beloning (een gunstige consequentie), dan zal het subject geneigd zijn het gedrag nogmaals te vertonen. Wordt bepaald gedrag opgevolgd door een schadelijk gevolg (een ongunstige consequentie), dan verminderd het verband tussen de situatie en het bepaalde gedrag.
Elke keer een erkenning als je een goede kwaliteit meester wordt (volgens nog op te stellen criteria) dien je een beloning te krijgen. Als je de deugd zelfdiscipline in zijn geheel haalt krijg je een grotere onderscheiding.
Criteria/prikkels/beloningen voor een maateigenschap kunnen bestaan uit muziek, preek, lezing beluisteren, één of meer boeken lezen (bijvoorbeeld over een persoon die die eigenschap voortreffelijk bezat), het kan ook een bedevaart zijn)
Binnen gamification kun je in het design van de game meenemen, dat een zeldzame badge bij een verzameling van bepaalde uitgevoerde acties wordt uitgedeeld. Dit maakt dat er onwillekeurig wordt beloond, waardoor de speler blijft hopen dat hij bij het uitvoeren van een bepaalde actie deze keer ‘wel’ de badge verdient. Niet alleen wordt hiermee het gebruik van de principes van ‘operant’ conditioneren duidelijk gemaakt, maar ook het principe ‘zeldzaamheid maakt begeerlijk’.
Een leaderboard geeft je spelers inzicht in hun prestaties ten opzichte van andere spelers. Zolang je in de top 3 staat ben je beslist gemotiveerd om nummer 1 te worden of te blijven. Maar voor de plekjes daaronder zal je motivatie, met het dalen van je positie, drastisch afnemen. Een leaderboard is beter dan niets, maar probeer hier niet op te focussen. Focus in dat geval meer op de samenwerking tussen je spelers.
Tip: Vermijd winnaars. Natuurlijk vindt iedereen het leuk om te winnen, maar dit betekent dat er ook verliezers zullen zijn. Bovendien impliceert het ook een einde van het spel. Daarmee creëer je een alles-of-niets mentaliteit, in plaats van een voortdurend proces om de doelstellingen te behalen.
Beloningen
Belonen leidt tot herhaling. Je kunt drie soorten rewards (beloningen ) onderscheiden:

  • Random rewards: have players smile; surprise and delight with unexpected rewards
  • Fixed reward schedule: based on defined actions and events; useful during onboarding and to celebrate milestone events
  • Time-dependent rewards; specific times or available for set periods of time

Feedback
Feedback, mits op de juiste manier toegepast, is een uiterst krachtige tool. Games bieden een vlucht uit de ‘zware’ realiteit. Feedback gedurende hun ontdekkingstocht geeft hun op stimulerende wijze richting. Feedback fungeert als kleine schouderklopjes, nodig voor motivatie en om progressie te laten zien. Gerichte feedback zorgt ervoor dat spelers gemotiveerd blijven, hoogst noodzakelijke brandstof voor hun doorzettingsvermogen.
Er zijn twee soorten feedback: bewust en onbewust. Bewuste feedback informeert de spelers over hoe ze het doen en waar ze staan binnen de game. Continu worden signalen, animaties en aanmoedigingen ingezet om de speler optimaal te motiveren. Soms zelfs gedurende de heftigste momenten binnen het spel. Voor de speler komt dit over als een welverdiende waardering, waarmee een gevoel van euforie wordt gecreëerd. Het zorgt ervoor dat een speler zich steeds beter gaat voelen. Tegelijkertijd zorgt het voor transparantie.
Bewuste feedback kan bijna niet genegeerd worden. Onbewuste feedback is mogelijk nog krachtiger. Meestal wordt die op zo’n logische wijze gepresenteerd, dat een speler het niet eens meer als feedback herkent. (auto sturen als voorbeeld)

Boss battle: opportunity to consolidate everything you have learned or mastered in one epic challenge. The end of an activity, beginning of new one.

Test en optimaliseerfase; monitoring
Als het game ontworpen is, komt de test en optimaliseerfase. Het spel heeft altijd behoefte aan bijsturing en aanpassing. Net zoals je organisatie constant in beweging is, moet ook jouw spel meebewegen.
Test, test, test… Dat is kortweg wat je in deze stap doet. Test het spel en ga na waar het nog aanpassingen nodig heeft. Worden de juiste gedragingen beloond? Worden er niet onbedoeld beloningen uitgedeeld voor gedragingen die je liever niet ziet?
Blijf je game continu monitoren en waak ervoor dat deze zich altijd in de juiste flow bevind. Stel de game bij waar nodig. Dit kan zijn door bepaalde acties bij te stellen of door nieuwe game elementen te verzinnen.
Belangrijk is dat je systeem de gedragingen van je spelers monitort. Bevraag je spelers regelmatig. Neem een interview af om erachter te komen wat ze leuk en niet leuk vinden aan jouw gamification-project. Indien nodig begin je opnieuw bij stap 1, om erachter te komen waar de weeffoutjes zich binnen je systeem bevinden.

Kennis/databank niet vergeten

IV. Spelalternatieven

Voor de encadrering van het spel kunnen we gaan voor een tuin/park, bijvoorbeeld het fantastische Westbroekpark in Den Haag. We zouden het dan op kunnen delen in zessen, overeenkomstig de zes groepen deugden.
Als het een tuin is hoe representeer je de deugden/sterke eigenschappen? Zes perken met gemiddeld vier verschillende bloemen per perk, d.w.z. de indeling van Seligman volgen?
Doel is paradijsopzichter te worden of tuinbeheerder (praktischere naam: deugdkweker?) Een bepaald perk (maatkwaliteit) zou de status van jouw deugd kunnen weergeven, bijvoorbeeld in slechte conditie of met lege plekken of gaten in de grond voor ondeugden. De speler wordt dan deugdkweker van zijn eigen perk (deugd, maatkwaliteit) en elke keer als hij iets verbetert worden zijn bloemen en zijn perk mooier.
Er zou een perkje kunnen zijn voor ieder maataspect van de deugd maat/gematigdheid?
Je zou het tuinbezoek kunnen beginnen met een ontvangstruimte/museum met inspirerende bewegwijzering, inclusief spreekwoorden, bijvoorbeeld beelden/ schilderijen/videos van taferelen aangaande maat/gematigdheid en haar onderdelen.
Dient er een tentoonstelling over maat te komen, d.w.z. één van de zes, dus één expo per deugdgroep? Misschien daarmee beginnen, in het bijzonder met een korte maar krachtige uiteenzetting van de deugd gematigdheid. Dit is de exploration/onboarding stage.
Je zou in die context kunnen aanvangen om bezoekers te suggereren de VIA questionnaire in te vullen om uit te vinden hoe ze scoren op deugden in het algemeen en op de gematigheidseigenschappen in het bijzonder.
Je komt de tuin binnen bijvoorbeeld via een laan met diverse bomen (of borden) na elkaar, waarbij ieder soort boom een grote deugd voorstelt en iedere zelfde boom een kwaliteit van de betrokken deugd. Er zouden dan zes soorten bomen zijn. De laan leidt naar een museum. In het museum is een tentoonstelling van de diverse maat-kwaliteiten. Dan het museum uit en de tuin in. Bomen of perken zijn daar symbolisch voor de diverse maataspecten.
Wat moet er in die laan van entree naar museum aangeboden worden? In ieder geval de geneugten/voordelen van grotere deugdbeoefening, in het bijzonder zelfbeheersing. Verwijzing naar Aristoteles en eudamonia.
Welke vorm van ganzenbord-tuin en pad? Rechtlijnig met een zitbank of klein colliseum bij ieder bloemperk? Of een centraal plantsoen met vertakkingen naar de diverse maatkwaliteiten in een cirkel eromheen met een verbindende rondweg tussen de diverse omliggende perken? Of een pad met drie loops ?
De tuin zou ook een soort ganzenbord kunnen zijn, waar er op diverse punten een stopplaats is waar maatelementen behandeld worden en waar ook oefeningen gedaan en tests afgelegd worden. Op die punten filmpjes, tentoonstellingen, etc.
Met welke deugd/bloem beginnen we? Bedenk een logische volgorde van de diverse maataspecten. We koppelen deugden en ondeugden aan elkaar! Maakt spel waarschijnlijk interessanter. Je kunt een perk in slechte conditie, verdord, met onkruid omtoveren in een stralend mooi perk door een aantal deugdzame kwaliteiten te ontwikkelen.
Je kunt de bezige bij als avatar gebruiken, zoemend van de ene naar de andere bloem of van het ene naar het andere perk, honing/nectar of deugden verzamelend. (Waarschijnlijk één atavar per deugdgroep!? )

Je kunt de bloem open vouwen en elk blaadje kan een aspect van de deugden/sterkekanten belichten, zoals geschiedenis van de deugd, relatie met andere deugden, tegengestelde ondeugd, oefeningen ter verbetering van de deugd, fasen van groei.
Databank/kennisbank of bibliotheek voor de hele tuin, met alle mogelijke informatie/gegevens over deugd, inclusief wat nu op de website staat. Dit is om ‘verhaaltjes’ te ondersteunen en de ‘explorers’ de nodige informatie te geven
Biologische bestrijding van ondeugden. Dus een bloem/struik snoeien (ondeugd eruit) Dat snoeien gebeurt door een compenserende deugd of compenserend gedrag. Misschien zijn ondeugden onkruid dat je biologisch moet bestrijden of uit moet trekken en vervangen (na aantal corrigerende stappen).

Moet ieder perk een speciale bloem of plant hebben die overeenstemt met het maataspect. Bij ieder maataspect zijn ongeveer vijf stadia van ontwikkeling (moet misschien eerder 10 worden). Normaliter moet je de diverse stadia van ieder maataspect volgen; je kunt geen stadium overslaan. Je kunt voor ieder maataspect een aantal perkjes hebben in diverse stadia van groei en bloei, afhankelijk van de gemaakte vorderingen in de deugdmaat
Je kunt, interessant misschien als afwisseling, van het ene maataspect naar het andere gaan?
Verschillende wegen/snelheden voor deugdontwikkeling?
Heel waarschijnlijk dat vorderingen op één maataspect positieve gevolgen hebben voor andere maataspecten. Net als een individuele ondeugd gevolgen heeft voor alle andere eigenschappen van de persoon, zo zullen de gevolgen van een compenserende, geneeskrachtige deugd zoals matigheid zich eveneens spreiden over andere karaktertrekken.

                         alternatief: Bergscenario

Denk hier aan het scenario van de Goddelijke Comedie van Dante, met hel, vagevuur en hemel en corresponderende deugden en ondeugden
Deugdbeoefening in vorm van berg. Een trail vertegenwoordigt één deugd. De trail loopt via ‘camps’ naar de top. Elk kamp vertegenwoordigt een stap in het verwerven van de deugd. In het kamp kan men een aantal activiteiten uitvoeren voor het bereiken van het hogere deugdniveau. Tussen de kampen in (onderweg) kan men ook ‘punten’ verdienen. Hoeveel kampen moeten er zijn? Je kunt meerdere trails ontwikkelen, één per deugd of per deugdaspect. Hoe ga je die coördineren met elkaar? En wat aan de top als de deugden bij elkaar komen? Kun je nog van de berg opstijgen naar een hoger niveau? Hoe coördineer je al de deugden op een lager niveau. Maak je een omweg van een trail naar buurttrails?

                             Ander alternatief: 

Dialoog, al rijdende door een landschap of een stad bezoekende, discussiëren twee of drie mensen te paard of te voet, met ieder een onderscheiden mening over een deugdzaam onderwerp. Het spel zou uit een dialoog kunnen bestaan, waarbij de ene persoon de neigingen van de ondeugden verdedigt en de ander de deugden. Ondertussen spelen ze allerlei spelletjes om te zien wie wint. Het kan ook een groep van meer dan twee personen zijn. Deelnemers zouden ook dieren kunnen zijn of avatars. Je zou door een stad kunnen wandelen en een aantal gebouwen, objecten of gebeurtenissen, die deugden symboliseren, de revue laten passeren.

                              Ander alternatief:

De vroegere christelijke praktijken ‘gebruiken’ zoals bedevaart, ochtendgebed, biecht, rozenkrans, mis, etc. Je zou ook dieren, personen, gebeurtenissen uit je leven in kunnen brengen of de ervaringen met en van andere mensen, die uit je jeugd of loopbaan stammen.

                   Ander alternatief

Combinatie van origineel plus één of meerdere alternatieven?
Hoe doe je het dan met de geplande stadia van ontwikkeling? Je zou naar interessante boeken, artikelen, lezingen, etc. kunnen verwijzen in de databank/bibliotheek. Ernaar verwijzen tijdens een discussie en dan meteen op de knop kunnen drukken.
Voorbeelden van de ondeugden zou je ook (gepast) kunnen weergeven.

De hierboven aangegeven scenarios kunnen kandidaat zijn voor de vijf andere deugdgroepen.

                   V.Een experiment 
                                                                   ontwerpfase

Het wordt langzamerhand tijd voor één van de zes deugdgroepen een gamification spel te ontwikkelen, met name voor maat/gematigdheid. We kunnen daarvoor één van de scenarios in het vorige deel (IV) nemen. We kunnen ook een ander nemen, welk is niet zo belangrijk want dit kan altijd aangepast worden in het licht van de voorkeuren van gamifiers en spelers. Verder zijn er nog vijf andere deugdgroepen, waarvoor de bovenstaande scenarios gebruikt kunnen worden.

We leveren hier voorlopige suggesties. We dienen een gamifier in te schakelen om dit spel, min of meer op grond van de voorgaande gegevens, in een aantrekkelijk geheel om te zetten.
Daarbij dienen de diverse factoren voor het promoten van specifiek deugdzaam gedrag en het afleren van ondeugdzaam gedrag verdisconteerd te worden. De vier groepen factoren, hiervoor genoemd, zijn de volgende:

  • Traditionele manieren om deugdzaamheid te promoten (Aristoteles, voorbeeldfiguren, Gabrielle Taylor, etc)
  • Superbetter methode (uitdaging, oppeppers, slechterikken, etc.)
  • Algemene principes en praktijken (aangegeven onder algemeen en bij specifieke maatkwaliteiten)
  • Gamification criteria en game-mechanieken (47)

Voor de deugdgroep matigheid hebben we het stadje Weert als decor genomen, waarbij er voor nederigheid en voorzichtigheid en voor ieder van de acht ondeugdzame eigenschappen onder zelfregulering een speciale plek of plekken zijn geïdentificeerd. Als volgt:

  • Nederigheid, bescheidenheid klooster Birgitinessen
    (arrogantie, hoogmoed) golfcourse

(Zelfregulering)

  • Spaarzaamheid ABN bank
    (verkwisting, spilzucht) ?
  • Matigheid Vasten, Ramadan
    (gulzigheid, vraatzucht) Bar
  • Liefdevolle erotiek Gezin, dansgelegenheid
    (wellust, onkuisheid) ?
  • Bedaardheid, geduld, kalmte File, huwelijk (overhaasting, ongeduld ) Telefoon
  • Onverstoorbaarheid Politie
    (woede) Werkplaats, gezin
  • Empathie Fitness
    (machtswellust) Golfclub
  • Vrijgevigheid, gulheid Goede doelen
    (hebzucht, overconsumptie) Supermarkt
  • Empathie (zelfreg.) Hospice
    (afgunst, jaloezie) privé persoon
  • Voorzichtigheid Ziekenhuis
    (onbezonnenheid, overmoed) Snelweg

Van deze 10 gedragseigenschappen werken we er nu eentje verder uit als voorbeeld en wel ‘nederigheid’. Voor de andere negen hoeven we niet hetzelfde patroon te volgen, hoewel er natuurlijk veel gemeenschappelijke elementen zijn, zoals aangegeven onder de vier secties hierboven.
De methoden die we gaan gebruiken bij de behandeling van deze eigenschap is een jonge man en vrouw, relatief onervaren in het leven, die een aantal plekken bezoeken, zich verdiepen in gematigdheid en leerzame activiteiten ondernemen. Dit paar wordt vergezeld door een coach die kennis en ervaring op het gebied van nederigheid en bescheidenheid bezit. Het zou ook een team van drie, vier of meer kunnen zijn. Verder komen er eventueel groepsdiscussies, videos, spreuken, liederen en een databank voor studie en referentie bij.
Een speciale uitdaging is het verzoenen van ‘langzame’ deugdvorming met ‘snelle’ gamification. Het spel bedient uit fasen te bestaan, graden van moeilijkheid, waarbij de spelers steeds weer een grotere uitdaging aannemen. Misschien is het redelijk om het spel een bepaalde duur te geven, zeg van één maand, waarin dan drie of vier stappen gezet kunnen worden.
Het is belangrijk om te starten met het creëren van de uitdaging, het oproepen en stimuleren van (intrinsieke) motivatie. Het aangeven van de voordelen van het gebruik van de deugd is daarbij een belangrijke hulp.
Wat de uitdaging aangaat kunnen we te rade gaan bij Superbetter. Het is gedeeltelijk een fysieke oefening, bijvoorbeeld je vuisten in de lucht steken en besluiten dat je de klusjes van gematigdheid gaat klaren, wat er dan ook gebeure!. Deze fysieke houding wordt bevorderd door een energieke lichamelijke conditie. Verder ontwikkel je de innerlijke overtuiging dat je je gedrag gaat veredelen, je bescheidener in het leven opstellen en je gedrag op diverse fronten beter onder controle gaat krijgen. En daarbij heb je het vertrouwen dat je dat ook metterdaad kunt. En die startmotivatie wordt ondersteund door kennisname van de voordelen van gematigdheid.
De deugd maat/gematigdheid bestrijkt de hele persoon en haar gedrag. Ze houdt in een bescheidener plaats in te nemen op het toneel des levens. Deze houding kun je praktisch gaan uitwerken door op specifieke kwaliteiten van gematigheid resultaten gaan boeken.
De bedoeling is dus te beginnen met de algemene aanpak van gematigdheid, de totale persoon en het totale gedrag. De kwaliteiten nederigheid en bescheidenheid komen hier dichtbij. Zelfregulering en als pijnlijk ervaren tekortkomingen houden vaak een les in bescheidenheid in.

We starten dus met de kwaliteiten nederigheid en bescheidenheid. Daarvoor gaan we naar het Birgitinessen klooster in Weert in de Maasstraat. Van origine was dit een vrouwelijk slotklooster waar de zusters het stilzwijgen was voorgeschreven. Deze kloosterleden hadden verder de geloften van armoede, gehoorzaamheid en kuisheid afgelegd, geloftes die je normaliter bescheiden maken. De eerste zitting bestaat uit een video die over het stilzwijgende kloosterleven verhaalt. Je zou daarbij of daarnaast ook de uitzonderlijke toewijding en ontzagwekkende religieuze prestaties kunnen weergeven in de geschiedenis. Daarin hebben generaties zich over de eeuwen heen ingezet voor de meerdere eer en glorie van God (niet zichzelf) onder meer in de vorm van monumentale kathedralen en kunstwerken. De coach die het team begeleidt geeft aanvullend commentaar en verheldert het verband tussen kloosterleven, religieuze geschiedenis, bescheidenheid en de hedendaagse maatschappij. Na de eerste zitting is er een periode (zeg een week) waarin de deelnemer het gehoorde overdenkt en er eventueel verdere lectuur op naslaat (pus andere oefeningen doet).
De tweede zitting bestaat uit het bespreken en oproepen van verdere motivatie. De deelnemer wordt gevraagd zijn eigen motivatie te onderzoeken en daarover te dialogeren met de coach. Eenmaal het vuurtje van de motivatie aangestoken worden de voordelen van een gematigde levenshouding aangegeven, als volgt:

  • Nederigheid en bescheidenheid beschermen ons tegen hoogmoed, voorzichtigheid tegen slechte keuzes en zelfregulering beschermt ons tegen een ongedisciplineerd leven
  • Nederigheid is ook objectiviteit en betekent het accuraat beoordelen van je prestaties.
  • Nederige mensen denken positief over zichzelf, hoewel ze hun zwakheden kennen, en hebben een positieve kijk op eigen behoeften
  • Bescheiden lieden zijn tevreden zonder een centrum van aandacht te zijn of te worden geprezen voor hun daden.
  • Bescheiden mensen hebben dikwijls een betere gezondheid. Ze hebben een grotere gemoedrust, minder stress en minder zorgen over status en reputatie
  • Nederigheid versterkt sociale relaties. Bescheiden mensen zijn gewaardeerd en geliefd, omdat ze gewoonlijk vriendelijk en behulpzaam naar anderen zijn. De nederige persoon maakt makkelijk vrienden.
  • Nederigheid beschermt je tegen het aannemen van egoïstische gedragsvormen zoals arrogantie, verwenning en narcisme
  • Nederige mensen demonstreren gewoonlijk hogere niveaus van goedgeefsheid, dankbaarheid, vergeving en spiritualiteit
  • Studies hebben aangetoond dat nederigheid verbonden is met volharding en betere zelfregulering.
  • Nederige mensen zijn ook minder bezorgd over de dood en tonen meer religieuze verdraagzaamheid.

Dit zijn een hele serie voordelen die een verstandig mens extra motivatie zouden moeten geven. Maar het verstand komt met de jaren en het jonge team is waarschijnlijk nog niet zo ver! Sommige voordelen zullen op jonge leeftijd meer aanspreken zoals het makkelijker maken van vrienden. Een toepasselijke presentatie van de voordelen is natuurlijk gewenst.
De derde zitting behandelt, via een video, het onmetelijke universum, de plaats van planeet aarde en onszelf daarin. Dat ontzagwekkende verhaal, inclusief het ontstaan van leven op aarde moet wel tot stilte, bewondering en een nederig gevoel leiden.
De vierde zitting behelst een video over een sport, waarbij de protagonist pijnlijke ervaringen opdoet en zijn oorspronkelijk hoge standing onherroepelijk gecompromitteerd lijkt. Het zou kunnen gaan over het golffenomeen Tiger Woods die gedurende jaren een sterstatus had, maar de laatste jaren met een veel bescheidener plaats genoegen moet nemen. Hoe heeft hij zich aangepast? Is hij nederiger en bescheidener geworden? De coach bespreekt met het team de manieren waarop je aan zo’n persoonlijke tegenslag het hoofd kunt bieden. Een uitgangspunt daarbij is dat je vanaf het begin, ondanks je indrukwekkende successen, bescheiden dient te blijven en een groot gedeelte van het succes aan andere factoren dan jezelf moet toeschrijven. (geluk hebben, hulp van familie en vrienden, etc.)
Je kunt meer fases toevoegen, bijvoorbeeld eentje over ontgroening in het studentenleven, het zien van een film over discriminatie of een video over een ontnuchterend persoonlijk gesprek tussen vrienden of tussen echtelieden.
Tussen de sessies in kunnen nader te specificeren activiteiten om nederigheid en bescheidenheid te bevorderen ondernomen worden. Daar kunnen we in dit spel specifieke handvatten voor bieden, zoals:

  • Oefenen in eenvoud, dankbaarheid en gehoorzaamheid
  • Beleefdheid is een goede algemene deugdvormer
  • Deelnemen aan sociale activiteiten, je begeven onder de mensen en realistische, eventueel ontnuchterende ervaringen opdoen.
  • Anderen ruim de gelegenheid geven hun mening kenbaar te maken en jezelf beperken in het kenbaar maken van je eigen mening.
  • Je steeds bewust zijn van de situatie en behoeften van anderen.
  • Identificeren van nederige en bescheiden mensen in je omgeving en die als voorbeeld gebruiken
  • Sociaal werk doen
  • Tegenslagen riskeren en leren ermee om te gaan.
  • ‘Open’ assertieve houding aannemen en vrijuit communiceren
  • Bescheiden fysieke houdingen aannemen.

Bovenstaande suggesties zijn slechts het begin van een ‘cursus’ nederigheid en bescheidenheid. Uit het geheel van suggesties en faciliteiten dient een uitnodigend, sprankelend pakketje van informatie, activiteiten en suggesties gemaakt te worden, dat gebruik maakt van moderne computer en gamification technieken. Een uitdaging! Maar stel je voor dat we grote aantallen spelers een graadje nederiger en bescheidener kunnen krijgen. Iedereen wordt er beter en gelukkiger van, zijzelf op de eerste plaats en de omgeving op de tweede plaats.
En dit is nog maar het begin. Negen andere maatkwaliteten en vijf andere omvangrijke deugden met ieder talloze kwaliteitsgedragingen. Het universum is the limit!