web analytics

Dankzegging

1621

Thanksgiving Day is een jaarlijkse nationale feestdag in de Verenigde Staten en Canada die de oogst en andere zegeningen van het afgelopen jaar viert. Amerikanen denken in het algemeen dat hun Thanksgiving is gemodelleerd op het oogstfeest in 1621 dat de Engelse kolonisten (Pilgrims) uit Plymouth samen vierden met de Wampanoag indianen.
Deze Amerikaanse feestdag is rijk in legende en symboliek. Het traditionele Thanksgiving gerecht bestaat uit kalkoen met broodvulling, aardappelen, zure bosbessen en pompoen cake. Wat betreft mobiliteit, is deze feestdag vaak de drukste van het jaar, als gezinsleden dan samen komen. Dit heeft te maken met het feit dat de V.S. steeds stedelijker werden en familieleden steeds verder uit elkaar kwamen te wonen.

de beroemde turkey


Thanksgiving wordt gevierd op de vierde donderdag van november, dit jaar op donderdag de 24ste. De religieuze wortels van het feest zijn afgezwakt, waardoor immigranten van velerlei oorsprong aan deze gemeenschappelijke traditie deel kunnen nemen. Het feest is nu geëvolueerd in een moderne feestdag met de nadruk op een uitgebreide, smakelijke maaltijd en het doorbrengen van tijd met de familie.
Helaas roept voor veel indianen de feestdag een erfenis op van racisme, geweld, genocide en mishandeling. In de jaren zeventig rond het tweede eeuwfeest van de Amerikaanse onafhankelijkheid, begonnen indianen bijeen te komen om een rouwdag te houden, een traditie die bekend staat als ‘Unthanksgiving Day’.
Behalve in de V.S. en Canada wordt deze dag ook gevierd, op variabele datums, in Grenada, Sint Lucia en Liberia. Gelijksoortig genaamde dagen worden ook gevierd in Japan en Duitsland
Veel van de Pilgrims die migreerden naar de Plymouth Plantation woonden in Leiden van 1609 t0t 1620 en hadden hun gegevens van de burgerlijke stand geregistreerd in de Pieterskerk aldaar. Als herinnering daaraan wordt ieder jaar een niet-religieuze dankzeggingsdienst in de Pieterskerk gehouden. Daarbij wordt de gastvrijheid die de Pelgrims in Leiden ondervonden op hun tocht naar Amerika gememoreerd.
Thanksgiving wordt ook waargenomen door orthodox Protestantse kerken in Nederland op de eerste woensdag in november (Dankdag). Het is geen openbare feestdag.
Het zou fijn zijn als we in Nederland ook een openbare feestdag zouden hebben om onze dankbaarheid uit te drukken voor de gulle gaven die ons ten deel vallen. Vergeleken met de meeste aardbewoners, leven we, ondanks allerlei problemen, relatief nog steeds in een aards paradijs.
Je kunt dankbaarheid niet alleen voor jezelf ervaren maar ook voor algemene zaken en voor anderen.
Bij dankbaarheid voor algemene zaken kun je denken aan waardering voor bepaalde omstandigheden, talenten of bezit
Er zijn honderden wetenschappelijke studies gemaakt naar de positieve effecten van dankbaarheid. Je dankbaar voelen wordt gelinkt aan minder stress, diepere slaap en een betere gezondheid. Het maakt mensen vriendelijker, hulpvaardiger en minder materialistisch. Dankbaarheid is een positieve emotie net zoals blijdschap en liefde. De Amerikaanse psycholoog Robert Emmons doet al 15 jaar onderzoek naar de effecten van dankbaarheid. Hij zegt dat het erom gaat, dat we, net als bij zelfcompassie, dankbaarheid als een levenshouding ontwikkelen. Dankbaarheid is een keuze en een manier van leven. Het is een vorm van bewustzijn. Volgens Emmons zijn de volgende effecten door oefening in dankbaarheid aangetoond:
Vitaler en enthousiaster. Het vaker bereiken van persoonlijke doelen. Beter kunnen omgaan met stress. Meer waardering voor zichzelf hebben. Genereuzer en vriendelijker zijn en het hebben van hechtere relaties. Langer genieten van positieve ervaringen. Een gezonder hart hebben en veerkrachtiger zijn.


Sonja Lyubomirsky – hoogleraar psychologie aan de universiteit van Californië – is in haar onderzoek tot de conclusie gekomen dat geluk voor 50% aanleg, aangeboren en genetisch bepaald is. Gelukkig is er dan nog 50% over. Een klein deel, namelijk 10%, wordt beïnvloed door (leef)omstandigheden. En op de overige (maar liefst) 40% kun je zelf invloed uitoefenen.
Hoe kunnen we dan die overige 40% zodanig beïnvloeden dat we in ons dagelijkse leven gelukkiger worden.
Lyubomirsky omschrijft in haar boek ’De maakbaarheid van het geluk’ 12 strategieën voor een gelukkig leven die gestaafd zijn op gedegen onderzoek. Dit zijn allemaal mooie en praktische aanpakken zodat je een positieve invloed realiseert op hoe gelukkig je bent. Maar de top 3 zijn:
Nr.3: lange termijn doelen, waar je geëngageerd aan werkt.
Nr. 2: positieve, versterkende en verruimende gedachtes.
En Nr 1: dankbaarheid.
Martin Seligman is de grondlegger van de positieve psychologie. Hij vond dat er in de psychologie te weinig aandacht was voor wat mensen gelukkig maakt (de overgrote meerderheid van de onderzoeken richt zich op psychische stoornissen). In de vele psychologische onderzoeken die volgden, sprong dankbaarheid eruit als een eigenschap met opvallend veel positieve effecten.
• minder last van stress
• gelukkiger
• betere relaties
• positieve verwachtingen richting toekomst
• minder angst en depressie
• niet-materialistisch ingesteld
• niet snel jaloers
• behulpzaam
• inlevingsvermogen
• vergevingsgezind
• goed omgaan met tegenslag


Dankbaarheid blijkt meer een oorzaak te zijn dan een gevolg van deze kenmerken. Wanneer we onze aandacht richten op al het positieve, gebeurt er blijkbaar een hoop goeds.
Dankbaarheid ‘werkt’ alleen maar als het echt is. Wanneer het een trucje is die je inzet in de hoop gelukkiger te worden, dan is het effect klein. Maar wanneer dankbaarheid een authentieke levensinstelling wordt, dan is dat heel krachtig.
Door ‘dankjewel’ te zeggen, erkennen we de gaven die in ons leven komen en, bijgevolg ook, de waarde van andere mensen. Dankbaarheid kan ons minder doen focussen op ons zelf en meer op anderen, een kenmerk van nederige mensen. Een recente studie kwam tot de conclusie dat dankbaarheid en nederigheid elkaar wederkerig versterken. Dankbaarheid uitdrukken kan nederigheid in ons opwekken en nederige mensen hebben een grotere capaciteit om dankbaarheid uit te drukken.

Leef deugdzaam (Gracián)

                            

Sinds geruime tijd hebben we ‘voorschriften’ van Balthasar Gracián geblogd. Ze zijn naar mijn idee en dat van anderen indrukwekkend en erg waard om ter harte te worden genomen. We hebben daarvoor een selectie gemaakt uit de 300 wijsheden die in zijn boek’ Handorakel en Kunst van de Voorzichtigheid’ zijn gepubliceerd (1647).
We komen nu aan de laatste van zijn adviezen, nummer drie honderd en die heeft de welluidende titel ’Leef Deugdzaam’.
Als website over deugden, gaat zijn advies ons zeer ter harte en we reproduceren het hieronder:

                              Leef deugdzaam

‘Deze twee woorden geven alles aan. De deugd is het bindsnoer van alle volkomenheden, het middelpunt van het geluk. Zij maakt u tot een voorzichtig, opmerkzaam, wijs, scherpzinnig, begrijpend, dapper, beheerst, rechtschapen, gelukkig, gewaardeerd, authentiek en veelzijdig mens. Drie s’en bepalen ons geluk: santo, sano en sabio, heilig, gezond en wijs. De deugd is de zon van de wereld in het klein ( d.w.z.‘de mens’) en heeft als hemisfeer het goede geweten. Haar schoonheid is zo groot dat zij genade vindt bij God en de mensen. Alleen de deugd verdient onze liefde, alleen het kwaad onze afschuw. De deugd is het enige dat telt, het overige onzin. Bekwaamheid en grootheid dient men niet te meten aan het succes, maar aan de deugdzaamheid. Alleen de deugd heeft aan zichzelf genoeg. Zij bewerkstelligt dat een mens tijdens zijn leven wordt bemind en na zijn dood wordt herinnerd’

Dans der Deugden

Drie hoedanigheden

van een uitzonderlijk groot man
(Gracián)

Zij vormen het grootste geschenk van de Goddelijke Goedgunstigheid: een vruchtbare geest, een scherp oordeel en een uitzonderlijk milde instelling. Een levendige verbeelding bezitten is een groot voorrecht, maar juist denken en het goede begrijpen is nog meer waard. Juist denken is de vrucht van een redelijke natuur. Op twintigjarige leeftijd laten wij ons leiden door onze impulsen, op dertigjarige leeftijd door ons intellect en op veertigjarige door ons inzicht. Er zijn heldere geesten die zelf licht geven, als de ogen van een lynx, en beter zien naarmate de duisternis dichter is. Andere mensen zijn geluksvogels. Hun overkomt steeds net wat zij nodig hebben.
Een milde instelling is bepalend voor de smaak van het leven.

From Dutch to English (www.deugd.net)

                                     Message

With modern translation facilities, it is easy to change an article, essay or document from Dutch into English or into any of a variety of languages. That gives us the opportunity to translate part of our website into English. We are making a test with ‘Avontuur Stoutmoedig’, under ‘Training’ on the left site of the opening page. The translation of that article is entitled ‘Adventure Bold’.

Minor elements of the website have always been in English
We will gradually and selectively translate other articles or essays from Dutch into English to cover a wider audience. When in English, we will mark it after the title.
For the translation we have used the facility ‘Deep L’. Only minor corrections were required after the automatic translation.

                               Mededeling

Met modern vertaalfaciliteiten, is het makkelijk een artikel essay of ander document van het Nederlands naar het Engels of een andere vreemde taal om te zetten. Dat geeft ons de gelegenheid om een deel van deze website naar het Engels te vertalen. We gaan daar een test mee doen en het Nederlandse ‘Avontuur Stoutmoedig’, onder ‘Training’ links op de openingspagina, in het Engels weer te geven als ‘Adventure Bold’. Enkele elementen van de website stonden al in het Engels.
We gaan in het vervolg selectief andere artikelen of essays van het Nederlands in het Engels omzetten om een groter publiek te kunnen bestrijken. Voor de vertaling hebben we gebruik gemaakt van de vertaalfaciliteit ‘Deep L’. Slechts kleine aanpassingen waren nodig na de automatische vertaling.

Niet belangrijk doen, maar zijn (Gracián)

De mensen die het minst presteren maken er de meeste drukte over. Zij doen overal geheimzinnig over, voeden zich als kameleons* met bijval, en vormen een onuitputtelijke bron van hilariteit voor de buitenwereld. IJdelheid is altijd stuitend, maar in hun geval ook bespottelijk. Deze miertjes van de eer bedelen eerbewijzen bij elkaar. Men moet zich echter op zijn grootste gaven het minst laten voorstaan. Volsta met het leveren van prestaties, en laat het ophemelen aan anderen over. Handel eervol, maar vraag niet om eerbewijzen. Streef er meer naar een groot man te zijn dan te lijken.

*Vroeger dacht men dat kameleons zich met lucht voeden

EERBIED

                                               
eerbied voor het transcendente

Las onlangs het boeiende boek van Paul Woodruff over het verschijnsel ‘eerbied’ 1/. Hij zegt dat het een oude deugd is die in de huidige tijd geen plaats heeft in seculiere discussie over ethiek of politieke theorie. Door zijn boek wil Woodruff deze deugd laten herleven. Ik heb daar sympathie voor omdat ik denk dat hij gelijk heeft en omdat ik er in mijn opvoeding intensief kennis mee heb gemaakt.

Eerbied begint met een diep begrip van onze menselijke beperkingen. Het is de deugd die menselijke schepselen ervan weerhoudt om te proberen als goden op te treden. Een oneerbiedige geest is arrogant en schaamteloos, niet in staat om ontzag te voelen voor dingen die groter zijn dan hemzelf en niet in staat respect te tonen voor mensen die lager op de ladder staan dan hij/zijzelf. Macht zonder eerbied is blind voor het algemene belang en doof voor meningen van mensen zonder macht.
Eerbied moet niet verward worden met respect. Dat laatste is soms goed , soms wijs en soms gek. Je kunt te veel respect hebben en voor de verkeerde dingen. Het is onjuist om foute oordelen of gemene mensen te respecteren.
Eerbied is een soort deugd. Het is een van de sterktes in het karakter van een goed persoon. Een eerbiedige persoon zal uitzoeken hoe je eerbied op verschillende manieren en in verschillende omstandigheden kunt uitdrukken
Eerbied, vindt Woodruff, geeft betekenis aan veel van wat we doen. Eerbied is het degelijk ontwikkelde vermogen om gevoelens van ontzag, respect en schaamte te tonen, wanneer dat toepasselijk is. Alle eerbiedige handelingen moeten van binnenuit gemotiveerd worden en kunnen niet van buitenaf opgelegd worden.
Eerbied ontwikkelt warmte in vriendschap en het gezinsleven. Ieder aspect van het menselijk leven geeft gelegenheid voor eerbied, inclusief het seksuele leven.
Eerbied alleen is op zich niet voldoende voor een compleet goed karakter, maar het is noodzakelijk, net als moed voor de normale uitoefening van alle andere deugden.
Ceremonieel gedrag is een teken van eerbied. Het laat ook respect voor andere mensen zien. Wanneer een ceremonie ontdaan is van eerbied, verliest het zijn waarde en wordt het alleen ritueel. Eerbied helpt de juiste houding te geven aan een ceremonie.
Overmoed is een altijddurend gevaar voor de menselijke geest en de beste verdediging ertegen is luisteren naar anderen met eerbied. Eerbied betekent niet nederigheid. Het tegengestelde van eerbied is hoogmoed. Ieder succes , iedere overwinning is een gelegenheid voor overmoed. Daarom is een eerbiedwaardige geest achterdochtig als het om een overwinning gaat.

Je kunt eerbiedig worden door eerbiedige dingen te doen, net als dat je moedig kunt worden door moedige dingen te doen.
Alle deugden behoren toe aan leiderschap, maar eerbied in het bijzonder is een deugd van leiders. Eerbied, niet rechtvaardigheid, is de deugd die ware leiders onderscheidt van tirannen. Waar eerbied is, zijn er geen winnaars en verliezers.
Bijna alles kan heilig verklaard worden. De handelingen die iets heiligen worden sacramenten genoemd. Religies ontbreekt het vaak aan eerbied. Dat is waarom er godsdienstoorlogen zijn.
Eerbied brengt mededogen met zich mee, omdat eerbied begrip inhoudt voor de zwaktes die je deelt met andere menselijke wezens. Mededogen vraagt niet om medelijden of clementie. Het vraagt om begrip.
Eerbied toont zichzelf eerder door stilte , dieper en waarachtiger dan door spreken.
Als we samen een taal van eerbied kunnen ontwikkelen, zal het ons samenbrengen, zegt Woodruff. Muziek en poëzie zijn talen van eerbied. De traditionele taal van eerbied is ceremonie. Simpele handelingen van groet en herkenning kunnen meer zijn dan een teken van respect, kunnen zelfs in de taal van eerbied gegoten worden.
De eerbiedige geest doet meer goed door vragen te stellen dan door ze te beantwoorden – vragen aan zichzelf en vragen aan anderen. Een goede vraag aan zichzelf, zegt Woodruff, is deze: Kan datgene wat ik van plan ben te doen in een eerbiedige geest gedaan worden?
De aanwezige zaadjes van eerbied kunnen in iedere ziel ontluiken, maar ze kunnen makkelijk vertrapt worden of afsterven. Laten we ze helpen vruchtbaar te worden.

                            

1/ Reverence. Renewing a Forgotten Virtue, Paul Woodruff, Second Edition (2014) first edition 2001

Rijpheid van Geest (Gracián)

               

Deze straalt van het voorkomen af, maar nog meer van de levenswijze. Het stoffelijk gewicht bepaalt de waarde van goud, het zedelijk gewicht de waarde van de mens. Bezonkenheid geeft luister aan zijn gaven, doordat zij eerbied oproept. Het waardig voorkomen van een mens is de gevel van zijn ziel. Waardigheid is niet in toom gehouden dwaasheid, zoals oppervlakkige mensen denken, maar rustige ernst. Waardigheid betekent afgewogen spreken en doeltreffend optreden. Hiervoor is rijpheid vereist, want de waarde van een mens wordt bepaald door de mate van zijn volwassenheid. Zodra een mens ophoudt kind te zijn , begint hij wijsheid en gezag te krijgen.

Nieuwe wereldorde

                                                      
Gevallen engelen

Het wordt tijd dat we ons laten horen over het drama van de Oekraïne-oorlog. We hebben ons allereerst verbaasd dat ‘westerse’ opvattingen daarover sterk homogeen zijn en dat er zoveel eensgezindheid in de publieke opinie heerst. Dit lijkt vooral gebaseerd op begrijpelijke emotionele reacties, waarbij mondiale rechtvaardigheid en geopolitieke overwegingen een beperkte rol spelen.
Onze algemene stelling is dat Europa en Rusland, in feite heel Europa nauw met elkaar zouden moeten samenwerken, op alle terreinen, inclusief uitwisseling van natuurlijke hulpbronnen. Dat zou perfect logisch zijn en met enkele uitzonderingen, gebeurt dit de hele wereld over bij buurlanden, bijvoorbeeld tussen de V.S. aan de ene en Mexico en Canada aan de andere kant. Daarvoor is in Europa de Europese Unie opgericht, maar men heeft Rusland en enkele andere landen opzettelijk daarbuiten gehouden.
Toen President Poetin aan de macht kwam in 2000 heeft hij uitdrukkelijk de wens uitgesproken om Rusland bij de Europese Unie en de NAVO te laten aansluiten. Maar dat viel op ongastvrije oren. Er was door het westen ook de toezegging gedaan dat de NAVO niet op zou schuiven naar het Oosten, maar daar hebben het westen/V.S./ NAVO zich niet aan gehouden. Men zou toch minstens een vredesarchitectuur hebben kunnen opzetten die een stevige garantie had geboden tegen onderlinge agressie en voor betere samenwerking. Maar het tegendeel gebeurde, de NAVO en vooral de Verenigde Staten waren Rusland vijandig gestemd. En die hebben, samen met neoliberale belangen een compromitterende rol gespeeld voor, gedurende en na de Oranje revolutie in Oekraïne in 2014. Zoals het ook Paus Franciscus verwoord heeft, bleef de NAVO aan de deur van Rusland morrelen om het land uit te lokken. Het leek er ook op dat in de periode kort voor de inval in Oekraïne, de V.S. een confrontatie zocht.
Rusland heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat bepaalde grenzen niet overschreden mochten worden; het westen leek erop uit dat juist wel te doen. De vastbeslotenheid van Rusland werd of onderschat of verwelkomd om nu, via een proxy oorlog, Rusland proberen in te dammen. Oekraïne wordt ten dele gebruikt om Amerikaanse imperiale ambities na te jagen.
Rusland had Oekraïne niet binnen moeten vallen. Oorlog is te onmenselijk en wreed om die te kunnen rechtvaardigen. Andere, diplomatieke en politieke kanalen, zouden gebruikt hebben moeten worden om een sterkere internationale vredesorde op poten te zetten. Er is hier een geopolitiek spel door het westen geënsceneerd, waar humanitaire drama’s uitgebuit worden, maar waar egoïstische geopolitiek de drijfveer is. Oorlog is niettemin alleen in het uiterste geval toegestaan uit zelfverdediging. President Poetin zegt dat dat nu het geval is met een niet erg betrouwbaar en agressief Amerika en met President Biden als een spreekwoordelijke wolf in schaapskleren. Maar een krachtig Rusland zou meer vreedzame middelen hebben moeten aanwenden voor de oplossing van dit conflict. Laten we hopen op een snelle wapenstilstand en vruchtbare vredesonderhandelingen.

overleg in plaats van oorlog

Het is bewonderenswaardig hoe snel men in het westen welkom en hulp aan de Oekraïense vluchtelingen heeft gegeven. Menselijke solidariteit bestaat. Men zou hetzelfde moeten doen voor vluchtelingen uit andere landen om het verwijt van een zekere discriminatie te ontkrachten. Ook in ons land kan dat beter, zoals ook blijkt uit de anderhalf miljoen inwoners die zich gediscrimineerd voelen. Discriminatie is een taaie, moeilijk uit te roeien ondeugd.
Het lijkt nu onvermijdelijk dat er een nieuwe machtsstructuur gaat ontstaan in de wereld met aan de ene kant het neoliberale westen en aan de andere kant een structuur van nieuw opkomende landen, waarschijnlijk gegroepeerd rondom BRICS: China, Rusland en enkele grotere landen in Azië, Afrika en Latijns Amerika. Kleinere landen hebben zich hier ook al voor aangemeld. Er zou niets logischer zijn dan dat alle landen met elkaar samenwerken via democratische internationale organisaties. Maar de V.S. spant zich in om het westen zich eerst tegen Rusland en vervolgens tegen China te keren. De V.S. is een agressief land gebleken, verwend door haar westerse hegemonie na WO II en unipolariteit na 1990. Het heeft diepe interne problemen, waarbij het verleidelijk zou kunnen worden die te neutraliseren door een conflict op grotere schaal te ensceneren. Laten we hopen dat de klassieke deugden wijsheid en maat houden, de agressieve en zelfzuchtige ondeugden in toom kunnen houden. Die opdracht is door de wereldmachten aan de V.N. toegekend en die machten zouden haar en andere(n) de gelegenheid moeten geven die rol ten volle te spelen. Laat ook ons hier, waar mogelijk, collectief en individueel, inzetten voor een rechtvaardige en vreedzame wereldorde.
Het westen heeft de wereld goede dingen gebracht, zoals technologie en ontwikkeling. Aan de andere kant heeft het op grote schaal kolonialisme, slavernij en economische uitbuiting opgeleverd. Een toekomstige bipolaire wereld brengt risico’s met zich mee voor ernstige confrontatie. Een talrijkere multipolaire wereld zal het hopelijk beter doen dan de westerse machten het in het verleden gedaan hebben.

De kunst anderen te doorgronden (Gracián)

    

De oplettendheid van een verstandig man dient de omzichtigheid van een listige belager te evenaren. Er is veel scherpzinnigheid voor nodig de scherpzinnigheid van anderen te meten. Het is belangrijker de aard en eigenschappen van de mens te bestuderen dan die van planten en stenen. Het doorgronden van mensen is een van de meest verfijnde bedrevenheden in het leven. Metalen herkent men aan hun klank, mensen aan hun woorden. Woorden, en nog veel meer daden, bewijzen rechtschapenheid. Hiervoor zijn buitengewone voorzichtigheid, grote opmerkingsgave, subtiel onderscheidingsvermogen en bezonken zelfoverleg vereist.

Rechtvaardigheid

                 
Vrouwe Justitia

De afgelopen maanden zijn vooral besteed aan het redigeren van een essay over rechtvaardigheid. Sinds de Oudheid één van de kardinale deugden. In recente onderzoeken en opiniepeilingen wordt deze deugd nog steevast als belangrijk genoemd. Maar er zijn meerdere termen voor deze waarde in omloop, zoals integriteit en eerlijkheid.
Het is dan ook van vitaal belang dat er rechtvaardigheid is in een samenleving En dat op twee manieren, als een persoonlijke kwaliteit in de omgang met de medemens en in functie en op de tweede plaats als basis voor de samenleving in zijn geheel. Als er geen rechtvaardigheid bestaat in de maatschappelijke organisatie, krijg je ontevreden burgers en groepen en die ontevredenheid kan de maatschappelijke vrede in gevaar brengen. De meningen en bijdragen van grote filosofen op dit gebied worden in het essay weergegeven.
In de dagelijkse politiek wordt er op de diverse niveaus continu ‘gestreden’ om de rechtvaardigheidsbeginselen van diverse groepen in balans te houden of te brengen. Dit wordt bemoeilijkt door het feit dat ideeën over rechtvaardigheid evolueren, zoals emancipatie van de vrouw en uitroeiing van de slavernij aantonen.
Er is ook een delicate balans op het terrein van de rechtspraak. Wetten dienen rechtvaardigheid te promoten, maar dikwijls zijn wetten onvolkomen en is het aan de rechter om te interpreteren tegen het licht van echte rechtvaardigheid.
Voor verdere inzichten en informatie, wordt graag verwezen naar het Essay zelf, dat op website ‘www.deugd.net’ staat, links onder ‘aparte artikelen’.

       Gerechtigheid is er alleen in de hel; in de hemel is er genade.
                                                                                                                          Gertrud von Le Fort